Wiele rodzin zastanawia się, czy osoba z orzeczeniem o niepełnosprawności dziedziczy więcej niż pozostali spadkobiercy. Artykuł serwisu infor.pl wyjaśnia, że prawo spadkowe nie przewiduje ogólnych przywilejów dla osób niepełnosprawnych, ale w jednym przypadku – przy zachowku – niepełnosprawność może mieć znaczenie pośrednie.
Zachowek 2/3 – dla kogo naprawdę
Jak czytamy w artykule, kluczowym przepisem jest art. 991 § 1 k.c. Według autora wyższy zachowek, czyli 2/3 udziału spadkowego zamiast standardowej 1/2, dotyczy nie osoby niepełnosprawnej jako takiej, lecz osoby trwale niezdolnej do pracy. Autor podkreśla, że to często cecha osoby z niepełnosprawnością, jednak samo orzeczenie o niepełnosprawności nie jest tu podstawą prawną.
W artykule podano przykład: matka zostawiła majątek o wartości 600 000 zł. Testamentem całość przypadła córce, a syn, pominięty w testamencie, jest trwale niezdolny do pracy. Dzięki temu – jak wskazuje autor – ma szansę na zachowek w wysokości 200 000 zł, czyli 2/3 udziału, podczas gdy standardowy zachowek liczony według 1/2 udziału wyniósłby 150 000 zł.
Orzeczenie o niepełnosprawności to za mało
Autor zwraca uwagę, że samo posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie oznacza automatycznie spełnienia przesłanki z art. 991 § 1 k.c. Jak wskazuje autor, dla osób z niepełnosprawnościami większym wyzwaniem bywa nie samo potwierdzenie niepełnosprawności, lecz wykazanie, że w momencie śmierci spadkodawcy były one całkowicie i trwale niezdolne do pracy.
Podobnie – jak podaje źródło – orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji samo w sobie nie wystarcza. Również w tym wypadku konieczne jest wykazanie trwałej i całkowitej niezdolności do pracy.
Ulgi podatkowe i dziedziczenie ustawowe bez związku z niepełnosprawnością
Artykuł wskazuje, że najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Jak podkreśla autor, to zwolnienie zależy wyłącznie od stopnia pokrewieństwa oraz spełnienia dodatkowych warunków – chodzi o odpowiedni przelew bankowy i dotrzymanie sześciomiesięcznego terminu na zgłoszenie – a nie od niepełnosprawności.
Autor dodaje też, że przy dziedziczeniu ustawowym, czyli bez testamentu, dzieci spadkodawcy dziedziczą na tych samych zasadach niezależnie od niepełnosprawności. Dziecko ze znacznym stopniem niepełnosprawności nie otrzyma z tego tytułu większego udziału niż jego pełnosprawne rodzeństwo.
FAQ – pytania o spadek i niepełnosprawność
Czy niepełnosprawność daje prawo do większego udziału w spadku ustawowym?
Nie – jak podaje artykuł, dzieci dziedziczą według tych samych zasad niezależnie od niepełnosprawności, a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie zwiększa udziału.
Kto może liczyć na zachowek w wysokości 2/3 udziału?
Według artykułu dotyczy to osoby trwale niezdolnej do pracy w rozumieniu art. 991 § 1 k.c., a nie każdej osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności.
Czy zwolnienie z podatku od spadków zależy od niepełnosprawności?
Nie – jak wyjaśnia autor, zwolnienie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zależy od pokrewieństwa oraz dopełnienia formalności, takich jak zgłoszenie w terminie 6 miesięcy i odpowiedni przelew bankowy.
Źródła
Stan prawny na dzień: 2026-10-28. Zakres: Dotyczy osób, które w chwili śmierci spadkodawcy były trwale i całkowicie niezdolne do pracy i ubiegają się o zachowek na podstawie art. 991 § 1 k.c. Dotyczy też najbliższej rodziny ubiegającej się o zwolnienie podatkowe z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem spełnienia wymogów pokrewieństwa, terminu zgłoszenia i formy przelewu. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy osób, które mają orzeczenie o niepełnosprawności lub o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ale nie wykazały trwałej i całkowitej niezdolności do pracy – w ich przypadku wyższy zachowek nie ma zastosowania. Nie dotyczy też ogólnego zwiększenia udziału w dziedziczeniu ustawowym z tytułu niepełnosprawności, bo takiego mechanizmu prawo nie przewiduje. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy