Jedno zdanie w umowie o pracę może decydować o tym, czy pracownik zachowa możliwość wykonywania obowiązków służbowych z domu, czy też zostanie zobowiązany do natychmiastowego powrotu do biura. Warto wiedzieć, że brak odpowiedniego zapisu dotyczącego pracy zdalnej naraża zatrudnionego na nieprzyjemne niespodzianki — i to w pełni zgodne z obowiązującym prawem.
Home office w umowie o pracę — dlaczego jeden zapis ma kluczowe znaczenie?
Eksperci prawa pracy wskazują, że praca zdalna uregulowana wyłącznie ustnym porozumieniem lub praktykowanym zwyczajem firmowym nie daje pracownikowi żadnej realnej ochrony. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, które zostały znowelizowane w 2023 roku i wprowadziły do polskiego systemu prawnego instytucję pracy zdalnej, pracodawca może w każdej chwili cofnąć zgodę na wykonywanie pracy poza siedzibą firmy — o ile tryb i zasady pracy zdalnej nie zostały pisemnie ustalone w umowie, porozumieniu lub regulaminie.
Warto wiedzieć, że przepisy rozróżniają pracę zdalną stałą, hybrydową oraz okazjonalną. Każda z tych form wymaga odrębnego uregulowania. Jeśli pracodawca i pracownik nie zawarli stosownego zapisu, pracodawca ma pełne prawo zadzwonić rano i poinformować, że od następnego dnia obowiązuje powrót do stacjonarnego miejsca pracy — i jest to działanie w pełni legalne.
Co dokładnie powinien zawierać zapis o pracy zdalnej w umowie?
Specjaliści z zakresu prawa pracy rekomendują, aby umowa lub porozumienie dotyczące pracy zdalnej precyzowały co najmniej kilka kluczowych kwestii. Przede wszystkim należy określić wymiar pracy zdalnej — czy jest to praca w pełni zdalna, hybrydowa, a jeśli tak, to ile dni w tygodniu lub miesiącu pracownik może pracować spoza biura. Równie istotne jest wskazanie miejsca świadczenia pracy zdalnej oraz ustalenie zasad jej cofnięcia, w tym wymaganego okresu wypowiedzenia takiej formy zatrudnienia.
Eksperci podkreślają, że zapis gwarantujący pracę zdalną powinien być zawarty w formie pisemnej — jako aneks do umowy o pracę lub oddzielne porozumienie. Wyłącznie taka forma zapewnia pracownikowi realną ochronę i możliwość dochodzenia swoich praw w razie sporu z pracodawcą. Ustna deklaracja przełożonego, nawet wielokrotnie powtarzana, nie stanowi skutecznego zabezpieczenia.
Praca zdalna a Kodeks pracy — jakie prawa przysługują pracownikowi?
Nowelizacja Kodeksu pracy z kwietnia 2023 roku wprowadziła kompleksowe przepisy dotyczące pracy zdalnej, zastępując dotychczasowe regulacje telepracy. Zgodnie z art. 6720 § 5 Kodeksu pracy, zarówno pracodawca, jak i pracownik mogą wystąpić z wnioskiem o zaprzestanie wykonywania pracy zdalnej i przywrócenie poprzednich warunków. Strony ustalają termin, od którego nastąpi zmiana, a jeśli nie dojdą do porozumienia — zmiana następuje po upływie 30 dni od dnia złożenia wniosku.
Warto jednak pamiętać, że powyższy tryb ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy praca zdalna została prawidłowo uzgodniona na piśmie. Brak takiego dokumentu oznacza, że pracownik może zostać odwołany do biura bez zachowania jakiegokolwiek okresu przejściowego. Dlatego eksperci jednoznacznie zalecają sprawdzenie treści swojej umowy o pracę przed podjęciem decyzji o regularnym korzystaniu z home office.
Jak zadbać o swoje prawa? Praktyczne porady dla pracowników
Specjaliści wskazują kilka kroków, które warto podjąć, aby zabezpieczyć swój komfort pracy zdalnej. Po pierwsze, należy jak najszybciej przeczytać aktualną umowę o pracę i sprawdzić, czy zawiera jakikolwiek zapis dotyczący miejsca świadczenia pracy lub pracy zdalnej. Po drugie, jeśli takiego zapisu brakuje, a praca zdalna jest regularnie praktykowana, warto zwrócić się do pracodawcy z prośbą o zawarcie stosownego aneksu lub porozumienia. Po trzecie, w razie odmowy lub wątpliwości dotyczących interpretacji istniejących zapisów, rekomendowana jest konsultacja z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy lub kontakt z właściwą Okręgową Inspekcją Pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca może odwołać pracownika z home office bez wypowiedzenia, jeśli nie ma zapisu w umowie?
Tak — jeśli umowa o pracę lub odrębne porozumienie nie regulują zasad pracy zdalnej, pracodawca ma prawo w każdej chwili zobowiązać pracownika do powrotu do stacjonarnego miejsca pracy. W takiej sytuacji brak jest podstaw prawnych do żądania okresu wypowiedzenia zmiany trybu pracy. Dlatego właśnie pisemne uregulowanie kwestii home office ma kluczowe znaczenie dla ochrony interesów pracownika.
Czym różni się praca zdalna okazjonalna od regularnej pracy zdalnej w świetle Kodeksu pracy?
Praca zdalna okazjonalna to szczególna forma, którą pracownik może wykonywać na własny wniosek przez maksymalnie 24 dni w roku kalendarzowym. Nie podlega ona tak rygorystycznym wymogom formalnym jak regularna praca zdalna — pracodawca
Źródło: https://nowoczesneprawopracy.pl/home-office-bez-1-zdania-w-umowie-szef-wzywa-cie-jutro-legalnie/
Brak komentarzy