Ten temat na: Facebook / Instagram
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8 września 2026 r. (sygn. I PSK 771/26) potwierdził, że sądy obu instancji słusznie zakwalifikowały współpracę spółki z pracownikiem działu handlowego jako stosunek pracy, mimo podpisanej umowy cywilnoprawnej. Jak wskazał SN, nazwa kontraktu oraz jego treść zadeklarowana w chwili podpisania mają znaczenie drugoplanowe – rozstrzyga to, w jaki sposób umowa jest faktycznie wykonywana.
Sprawa Marka A.: zlecenie w dziale handlowym pod ścisłym nadzorem spółki
Sąd pierwszej instancji ustalił, że między spółką a Markiem A. (dane zmienione) istniał stosunek pracy, choć strony formalnie podpisały umowę cywilnoprawną. Spółka złożyła apelację, lecz Sąd Okręgowy w Warszawie ją oddalił, podzielając wcześniejsze ustalenia. Jak opisano w toku procesu, podporządkowanie było bardzo widoczne: miejsce oraz czas pracy wyznaczała spółka, a przełożony tworzył grafiki wskazujące, kto obsługuje którą zmianę – mężczyzna mógł jedynie wybrać jedną z dwóch zmian. Podlegał bezpośrednio kierownikowi biura, który na bieżąco wydawał mu polecenia dotyczące obsługi klientów. Sąd zwrócił uwagę, że wewnętrzne reguły spółki, w tym tzw. „biblia działań handlowca”, były na tyle szczegółowe i rygorystycznie weryfikowane, że trudno przypisać im inny charakter niż polecenia służbowego, a każde odstępstwo od procedur wymagało zgody dyrektora albo prezesa zarządu. Pracownika kontrolowano również pod kątem stosowania procedur i szablonów oraz terminowości i sposobu kontaktowania się z klientami.
Czy brak akt osobowych i ewidencji czasu pracy wyklucza stosunek pracy?
Nie – zdaniem sądu brak akt osobowych, ewidencji czasu pracy oraz nieskładanie przez pracownika zwolnień lekarskich nie miały w tej sprawie decydującego znaczenia. Umowa cywilnoprawna zawierała zapisy obce dla umowy o pracę, ale sąd podkreślił, że liczy się to, jak współpraca wyglądała w praktyce, i cechy, które w niej przeważały. W tej sprawie zabrakło choćby odrobiny niezależności, jaką zwykle mają od siebie nawzajem przedsiębiorcy współpracujący na podstawie kontraktów cywilnoprawnych. Obowiązki miały charakter bezwzględnie osobisty – zastępstwo innej osoby było niemożliwe – a pracę wykonywano w sposób powtarzalny. Na wynagrodzenie składały się część stała i prowizja, co sąd ocenił jako typowe dla umowy o pracę. Jak zauważył sąd, podmiot ukrywający stosunek pracy pod umową cywilnoprawną z reguły nie podejmuje działań właściwych dla takiego zatrudnienia, a skoro nie zgłasza pracownika do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę, ten nie ma podstawy do składania zwolnień lekarskich.
Czy umowa zlecenie może mieć elementy podporządkowania bez stania się umową o pracę?
Tak – Sąd Najwyższy przypomniał, że w umowie zlecenia mogą pojawić się elementy kierownictwa i podporządkowania, choć nie w takim zakresie, jak w stosunku pracy. Zdaniem SN samo pozostawanie w dyspozycji zlecającego nie jest cechą zarezerwowaną dla umowy o pracę, bo może występować także w kontraktach cywilnoprawnych. W tej sprawie SN wskazał jednak, że pracownik świadczył pracę osobiście i w sposób ciągły, za wynagrodzeniem, miał wyznaczone przez spółkę miejsce i czas pracy oraz podlegał kierownikowi biura, który wydawał mu polecenia dotyczące obsługi klientów spółki. Dodatkowo, jak podał SN, spółka kontrolowała sposób korzystania przez niego z internetu w godzinach pracy i z tego powodu udzielała mu pouczeń.
Dlaczego SN nie przyjął skargi kasacyjnej spółki do rozpoznania?
Bo, jak ocenił SN, spółka w skardze kasacyjnej ograniczyła się do polemiki z ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów dokonaną przez sądy obu instancji. Wskazane przez nią istotne zagadnienie prawne sprowadzało się w rzeczywistości do ośmiu pytań o charakterze incydentalnym i kazuistycznym, a spółka nie wyjaśniła, z jakich powodów uważa dotychczasowe orzecznictwo SN za niewystarczające. W efekcie SN uznał, że spółka nie wykazała potrzeby rozpoznania swojej skargi kasacyjnej. Jak podkreślił SN w uzasadnieniu, gdy umowa jest faktycznie wykonywana w warunkach właściwych dla stosunku pracy, to ten sposób wykonywania – a nie treść oświadczeń złożonych przy jej podpisywaniu – rozstrzyga o charakterze łączącej strony relacji prawnej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy nazwa umowy decyduje o tym, że to zlecenie, a nie umowa o pracę?
Nie – jak wskazał SN w postanowieniu I PSK 771/26, nazwa umowy i jej treść zadeklarowana przy podpisaniu mają znaczenie drugoplanowe. Decyduje to, jak umowa jest faktycznie wykonywana.
Czy umowa zlecenie może zawierać elementy podporządkowania?
Tak, SN przypomniał, że cechy kierownictwa i podporządkowania mogą wystąpić również w umowie zlecenia, choć nie w takim zakresie jak w stosunku pracy.
Czy brak akt osobowych i ewidencji czasu pracy wyklucza istnienie stosunku pracy?
Nie – w rozpatrywanej sprawie sąd uznał to za pozbawione znaczenia, bo strona ukrywająca stosunek pracy pod umową cywilnoprawną zwykle nie prowadzi takiej dokumentacji.
Źródła
- prawo.pl: relacja z postanowienia Sądu Najwyższego z 8 września 2026 r., sygn. I PSK 771/26
- Sąd Najwyższy
Czy Twoja umowa zlecenie też zawiera grafiki zmian i codzienne polecenia przełożonego, tak jak w opisanej sprawie?
Stan prawny na dzień: 2026-11-13. Zakres: Dotyczy konkretnego sporu między spółką a pracownikiem działu handlowego (Marek A., dane zmienione), rozstrzygniętego postanowieniem SN z 8 września 2026 r. (I PSK 771/26), w którym SN nie przyjął skargi kasacyjnej spółki do rozpoznania. Ocena, że mimo umowy cywilnoprawnej istniał stosunek pracy, opiera się na stanie faktycznym ustalonym przez sądy obu instancji w tej sprawie: osobiste i ciągłe świadczenie pracy za wynagrodzeniem złożonym z części stałej i prowizji, miejsce i czas pracy wyznaczane przez spółkę, grafiki zmian, bieżące polecenia kierownika biura oraz rygorystycznie kontrolowane wewnętrzne procedury. Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga, że każda umowa zlecenie lub inna umowa cywilnoprawna jest w rzeczywistości umową o pracę – SN wskazał, że elementy kierownictwa i podporządkowania mogą występować w zleceniu bez przekształcania go w stosunek pracy. Nie dotyczy też współpracy, w której zleceniobiorca ma realną swobodę i samodzielność typową dla niezależnych przedsiębiorców, ani spraw, w których skarga kasacyjna – w odróżnieniu od opisanej – wykazuje istotne zagadnienie prawne wymagające wykładni SN. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy