Poselski projekt grupy posłów PSL-TD trafił do Sejmu 20 listopada 2026 r. Przewiduje on osobną wypłatę emerytury z KRUS dla osób, które mają już ustalone prawo do emerytury z ZUS, ale nie zdążyły wypracować pełnego stażu rolniczego. Według przykładu podanego przez wnioskodawców, osoba z 15-letnim stażem opłaconych składek rolniczych i emeryturą z ZUS na poziomie 2000 zł brutto mogłaby po zmianie otrzymywać łącznie 3335,48 zł brutto miesięcznie, czyli 1068,38 zł więcej niż dzisiejsze 2267,10 zł brutto. To na razie projekt ustawy, a nie obowiązujące przepisy.
Ile można zyskać przy 10, 15 i 20 latach składek w KRUS?
W uzasadnieniu projektu wnioskodawcy opisują przykładową emerytkę: 15 lat zwykłych składek rolniczych w KRUS i równoległa praca etatowa poza gospodarstwem dały jej 2000 zł brutto emerytury wypracowanej samodzielnie w ZUS. Dziś, gdy ZUS zaliczył cały ten piętnastoletni staż rolniczy, wypłata wynosi 2267,10 zł brutto, z czego 267,10 zł stanowi zwiększenie rolne. Po spełnieniu wszystkich warunków projektu KRUS dopłacałby jej 1335,48 zł brutto, a ZUS, po odliczeniu zwiększenia rolnego, 2000 zł brutto; suma 3335,48 zł brutto oznacza 1068,38 zł więcej niż obecnie. Taki właśnie przypadek wnioskodawcy przywołują w uzasadnieniu skutków regulacji, szacując wzrost na około 1070 zł.
Przy innym stażu rolniczym wynik liczony tą samą metodą wygląda inaczej. Poniższe kwoty zakładają niezmiennie 2000 zł emerytury z ZUS przed zwiększeniem rolnym, zwykłe składki rolnicze, spełnienie wszystkich warunków projektu i brak dopłaty do minimum:
- 10 lat składek w KRUS: dziś 2178,06 zł z ZUS. Według projektu 2000 zł z ZUS i 890,32 zł z KRUS, razem 2890,32 zł — wzrost o 712,26 zł.
- 15 lat składek w KRUS: dziś 2267,10 zł z ZUS. Według projektu 2000 zł z ZUS i 1335,48 zł z KRUS, razem 3335,48 zł — wzrost o 1068,38 zł.
- 20 lat składek w KRUS: dziś 2356,13 zł z ZUS. Według projektu 2000 zł z ZUS i 1780,64 zł z KRUS, razem 3780,64 zł — wzrost o 1424,51 zł.
Wyliczenia przyjmują rolniczą emeryturę podstawową w kwocie 1780,64 zł, obowiązującą od marca 2026 r. Za każdy rok zwykłych składek do 20 lat KRUS liczyłby łącznie 5 proc. tej kwoty — 1 proc. jako część składkową i 4 proc. jako część uzupełniającą. Dla stażu dłuższego niż 20 lat każdy dodatkowy rok miałby zwiększać ten wskaźnik o 3,6 pkt proc. — ale tylko w okresie, w którym świadczenie jest ustalane na nowych zasadach, a lata niepełne byłyby wliczane proporcjonalnie do przepracowanego czasu. Projekt nie gwarantuje tych kwot na stałe: wysokość wypłaty zależałaby od podstawy obowiązującej już po wejściu ustawy w życie.
Kto spełniłby warunki nowej emerytury z KRUS?
Projekt objąłby rolników i domowników urodzonych od 1 stycznia 1949 r., którym brakuje stażu do emerytury rolniczej na zasadach ogólnych — niezależnie od tego, czy wcześniej pracowali w gospodarstwie, czy poza nim. Łącznie trzeba byłoby spełnić cztery warunki: wiek 60 lat dla kobiet lub 65 lat dla mężczyzn; emeryturę z ZUS przyznaną na jednej z podstaw, które wymienia projekt; co najmniej 10 lat ubezpieczenia rolniczego z opłaconymi składkami i rok okresów składkowych poza rolnictwem; oraz łączny staż co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn.
Te warunki działają inaczej w zależności od płci przy identycznym przebiegu kariery. Kobieta z 10 latami opłaconych składek rolniczych i 10 latami etatu — o ile okresy się nie pokrywały i liczone są w pełnym wymiarze — mogłaby domknąć wymagany łączny staż 20 lat. Mężczyzna z takim samym przebiegiem ubezpieczenia miałby tylko 20 lat, czyli zabrakłoby mu pięciu lat do wymaganych 25 lat.
Przy liczeniu łącznego stażu ten sam okres wliczono by tylko raz. Okresy nieskładkowe, które nie pokrywają się z okresami rolniczymi lub składkowymi, mogłyby wejść do stażu w granicach jednej trzeciej ich łącznej długości. Do progu 10 lat rolniczego ubezpieczenia liczyłyby się wyłącznie okresy z opłaconymi składkami, w tym składki sfinansowane z budżetu państwa — sama praca w gospodarstwie bez opłaconych składek tego warunku by nie wypełniła.
Czy już dziś można pobierać emeryturę z KRUS i ZUS jednocześnie?
Tak, ale tylko jeśli ktoś niezależnie spełnia warunki w obu systemach. Serwis gazetaprawna.pl wskazuje, że do emerytury rolniczej na zasadach ogólnych potrzeba dziś co najmniej 25 lat stażu zaliczanego przez KRUS i osiągnięcia wieku emerytalnego, a osoba urodzona po 31 grudnia 1948 r. nie może uzupełnić tego stażu latami pracy na etacie. Dlatego — jak podaje serwis — projekt ma znaczenie przede wszystkim dla tych, komu zabrakło lat w KRUS.
Osoby z krótszym stażem rolniczym, których emerytura z ZUS została ustalona na zasadach z art. 26a ustawy emerytalnej, mogą dziś otrzymać zwiększenie rolne — ZUS dolicza je na podstawie zaświadczenia z KRUS o opłaconych składkach. Serwis podaje, że w typowym przypadku każdy rok składek dodaje 1 proc. emerytury podstawowej — licząc od stawki obowiązującej od marca 2026 r., to w przybliżeniu 17,81 zł brutto miesięcznie. Projekt dołożyłby do tej części składkowej także część uzupełniającą i przeniósł wypłatę obu części do KRUS.
Dopłata do emerytury minimalnej: kiedy dwie wypłaty dają tyle, co jedna?
Jeżeli ZUS już dziś dopłaca komuś do emerytury minimalnej, nowa emerytura z KRUS może w całości albo częściowo zastąpić tę dopłatę, a nie dodać się do niej. Według projektu ZUS wyrównywałby do minimum sumę należnych świadczeń na warunkach z projektowanego art. 87a, uwzględniając przy tym także inne wskazane tam emerytury i renty, w tym świadczenia zagraniczne.
Wnioskodawcy posługują się przykładem emeryta, który ma 1000 zł brutto z ZUS przed zwiększeniem rolnym oraz 10 lat zwykłych składek rolniczych, a przy tym już teraz kwalifikuje się do dopłaty do minimum na obecnych i projektowanych zasadach. Obecnie taka osoba otrzymuje łącznie 1978,49 zł brutto, bo ZUS dolicza zwiększenie rolne i wyrównuje resztę do minimum. Gdyby zmiana weszła w życie, 1000 zł z ZUS i 890,32 zł z KRUS złożyłyby się na 1890,32 zł, a ZUS dopłaciłby brakujące 88,17 zł — łączna wypłata pozostałaby tymi samymi 1978,49 zł brutto miesięcznie, tylko podzielonymi na dwa źródła.
Jak miałby wyglądać wniosek o emeryturę z KRUS?
Projekt przewiduje, że wniosek dałoby się złożyć w KRUS albo w ZUS. Wniosek złożony w ZUS nie straciłby na tym pierwotnej daty złożenia — Zakład miałby siedem dni na jego przekazanie Kasie, a obie instytucje wymieniałyby między sobą z urzędu dane potrzebne do ustalenia prawa i wysokości świadczenia. Przed wydaniem decyzji KRUS przesyłałby zainteresowanemu pisemne porównanie łącznych kwot brutto przed zmianą i po niej.
Gdyby z porównania wynikało, że nowy wariant jest mniej korzystny, wnioskodawca miałby 14 dni od doręczenia porównania na jego potwierdzenie — bez potwierdzenia KRUS umorzyłby postępowanie. Zanim KRUS zacząłby wypłacać bieżące świadczenie, ZUS nadal płaciłby emeryturę na starych zasadach. Za miesiące, w których obie wypłaty nałożyłyby się na siebie, rozliczenie między KRUS a ZUS odbyłoby się według reguł przewidzianych w projekcie.
Skąd wziął się ten projekt?
Temat podnosił samorząd rolniczy jeszcze przed wniesieniem projektu do Sejmu: Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR) w lipcu 2026 r. po raz kolejny wnioskowała o zmiany dotyczące osób ze stażem w obu systemach. Niezależnie od tego, pod koniec sierpnia trafiła do Senatu osobna petycja indywidualna, dotycząca proporcjonalnego wypłacania świadczeń z KRUS i ZUS — we wrześniu trafiła ona do Komisji Petycji. Z kolei 12 listopada zarząd KRIR wystąpił do ministra rolnictwa z propozycją, by emerytura rolnicza osób z krótszym stażem była proporcjonalna do okresu opłacania składek; izby chciały też podniesienia samej emerytury podstawowej.
Listopadowy projekt posłów PSL-TD różni się od postulatów izb metodą liczenia świadczenia i warunkiem posiadania prawa do emerytury z ZUS. Jak dotąd — stan na 22 listopada 2026 r. — nie ujawniono publicznie stanowiska Rady Ministrów wobec tej inicjatywy poselskiej. Wcześniejszą reakcję resortu rolnictwa na wniosek izb o wliczanie lat z ZUS do stażu w KRUS, sprzed złożenia obecnego projektu, przyniosło pismo z 5 listopada 2024 r. Jego autor, wiceminister Michał Kołodziejczak, zwracał w nim uwagę, że budżet państwa finansuje emerytury rolnicze w około 90 proc., a przepisy obowiązujące w tamtym czasie zabezpieczały przed zaliczeniem tych samych okresów dwukrotnie; resort zadeklarował wówczas przeanalizowanie zgłoszonych postulatów.
Na jakim etapie jest projekt i kiedy mógłby wejść w życie?
Projekt o numerze RPW/39667/2026 wniosła grupa posłów wskazana w sejmowym wykazie jako PSL-TD, a jej przedstawicielem jest Marek Sawicki. 20 listopada skierowano go do opiniowania, w tym do analizy skutków ekonomicznych, a na 22 listopada 2026 r. projekt czeka wciąż na nadanie numeru druku sejmowego.
Według szacunków wnioskodawców, gdy odliczy się osoby niespełniające warunków rocznika i stażu, nowym uprawnieniem mogłoby być objętych około 145 tys. osób, co kosztowałoby budżet dodatkowo około 1,9 mld zł rocznie. To wynik modelu przyjętego przez autorów projektu, opartego na danych o wypłatach zwiększenia rolnego i założeniach dotyczących stażu potencjalnych beneficjentów. Według projektu główne przepisy weszłyby w życie pierwszego dnia miesiąca po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia ustawy — a konkretna data zależy od dalszego przebiegu prac i ewentualnego ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.
Najczęstsze pytania o emeryturę z KRUS obok ZUS
Mam dziewięć lat składek w KRUS. Czy mogę dostać nowe świadczenie?
Nie, bo projekt wymaga co najmniej 10 lat opłaconych okresów rolniczych. Dziewięcioletni staż nie wystarczy do nowego świadczenia, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by przy takim stażu dalej pobierać zwiększenie rolne w ZUS, o ile spełnione są warunki jego przyznania.
Czy emerytura z KRUS przysługiwałaby za lata sprzed wejścia ustawy w życie?
Nie w pełnym zakresie: według projektu pierwsza wypłata mogłaby nastąpić najwcześniej w miesiącu, w którym ustawa zacznie obowiązywać, i nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek. Osoby, których sprawy o emeryturę rolniczą będą już w toku w dniu wejścia nowych przepisów, KRUS miałby poinformować o nowej możliwości.
Czy nowe świadczenie z KRUS dałoby rodzinie prawo do rolniczej renty rodzinnej?
Nie zawsze: gdyby prawo zmarłego do emerytury rolniczej wynikało tylko z nowych przepisów projektu — i tylko na tej podstawie spełniał on warunki — bliscy nie zyskaliby dzięki temu uprawnienia do rolniczej renty rodzinnej.
Źródła
- GazetaPrawna.pl: Czy emeryturę z KRUS będzie można pobierać obok emerytury z ZUS po 10 latach składek?
- Sejm RP — serwis sejmowy (projekt RPW/39667/2026)
- ZUS — strona instytucji
- KRUS — strona instytucji
- Senat RP
A Ty — czy przy Twoim stażu składek rolniczych i etatowych ten projekt mógłby coś zmienić w wysokości Twojej emerytury?
Stan prawny na dzień: 2026-11-22. Zakres: Projekt dotyczy rolników i domowników urodzonych od 1 stycznia 1949 r., którzy mają już ustalone prawo do emerytury z ZUS, ale nie mają 25-letniego stażu wymaganego do emerytury rolniczej na zasadach ogólnych. Warunkiem jest łącznie: 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni), co najmniej 10 lat opłaconych składek rolniczych i co najmniej rok okresów składkowych poza rolnictwem, oraz łączny staż co najmniej 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni), liczony bez podwójnego zaliczania tych samych okresów. To projekt poselski (RPW/39667/2026) z 20 listopada 2026 r., jeszcze przed nadaniem numeru druku sejmowego — nie obowiązujące prawo. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy osób z mniej niż 10 latami opłaconych składek rolniczych — mogą one korzystać jedynie z obecnego zwiększenia rolnego w ZUS. Nie dotyczy też osób, które już spełniają warunki emerytury rolniczej na zasadach ogólnych (25 lat stażu w KRUS), ani rolniczej renty rodzinnej, gdy zmarły miał prawo do emerytury rolniczej wyłącznie na nowych zasadach projektu. Tekst nie rozstrzyga, czy i kiedy projekt zostanie uchwalony — do 22 listopada 2026 r. nie opublikowano stanowiska Rady Ministrów, a projekt czeka na nadanie numeru druku sejmowego. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy