Ten temat na: Facebook / Instagram
Sejm uchwalił w piątek nowelizację ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, która ma umożliwić pracodawcom zwrócenie się do uczelni o potwierdzenie danych z papierowego dyplomu kandydata do pracy. Za przyjęciem noweli, przygotowanej przez resort nauki w ramach pakietu deregulacyjnego, głosowało 423 posłów, przeciw był 1, a 21 wstrzymało się od głosu.
Nowela przewiduje, że firma złoży wniosek do uczelni, gdy nabierze uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dyplomu, a uczelnia – jak wynika z oceny skutków regulacji – potwierdzi dane za opłatą równą 1 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu złożenia wniosku.
Co zmieni nowelizacja ustawy o szkolnictwie wyższym?
Nowela ma otworzyć pracodawcom drogę do sprawdzenia dyplomu, której dziś – jak relacjonowała podczas sejmowej debaty wiceszefowa resortu nauki Maria Mrówczyńska – nie mają, bo zgodnie ze stanowiskiem prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych firma nie może zwracać się do uczelni z takim zapytaniem. Wiceminister wskazała, że projekt odpowiada na zgłaszany przez pracodawców problem wątpliwości co do prawdziwości dyplomów i danych w nich zawartych.
Jak pracodawca złoży wniosek o weryfikację dyplomu?
Zgodnie z nowelizacją, uczelnia odpowie na wniosek firmy, która ma w tym interes prawny, i poda dane z papierowego dyplomu na podstawie informacji wskazanych przez pracodawcę – przede wszystkim imienia, nazwiska i numeru dyplomu posiadacza. Resort zastrzegł, że podstawą takiego wniosku musi być powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności danych w dyplomie, między innymi po sprawdzeniu zabezpieczeń przewidzianych w ustawie z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych.
Mrówczyńska dodała, że nowe przepisy wyłączają stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego, co ma zapewnić sprawny przepływ informacji między uczelnią a pracodawcą. Zaznaczyła też, że firma nie musi pytać kandydata o zgodę na taką weryfikację, bo – jej słowami – osoba składająca dokumenty w rekrutacji podpisuje zgody związane z RODO i wie, że jej dane mogą podlegać sprawdzeniu.
Dlaczego nowe przepisy obejmą tylko dyplomy wydane do końca 2026 roku?
Nowela, jak wyjaśniła wiceminister, dotyczy wyłącznie dyplomów wydanych w formie papierowej, czyli tych z datą wcześniejszą niż 1 stycznia 2027 r. Od tego dnia – zapowiedziała Mrówczyńska – w Polsce zacznie działać system dyplomów elektronicznych, w którym sprawdzenie autentyczności będzie następować automatycznie, przez system udostępniany przez resort.
Ile zapłaci pracodawca za sprawdzenie dyplomu?
Z oceny skutków regulacji wynika, że za każdorazowe potwierdzenie przez uczelnię danych z dyplomu pracodawca zapłaci 1 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu złożenia wniosku – kwota ta ma pokryć koszt obsługi pojedynczego zapytania.
Jak rozpoznać prawdziwy dyplom?
Wiceminister Mrówczyńska przypomniała, że od 2019 r. dyplom uczelni publicznej i niepublicznej jest dokumentem publicznym drugiej kategorii, co oznacza obowiązkowe zabezpieczenia techniczne – między innymi odpowiednie faktury, gilosz, farbę oraz elementy widoczne w świetle dziennym, jak awers czy włókno. Według niej brak tych cech jest sygnałem, że dyplom może być sfałszowany, a sprawdzić je może, jej słowami, każdy – także pracodawca. Dodała, że uczelnie są już gotowe do takich weryfikacji, bo od dawna wystawiają absolwentom zaświadczenia potwierdzające ukończenie studiów na danym kierunku, poziomie i profilu.
Jakie obciążenie czeka uczelnie i czy kandydat musi zgodzić się na kontrolę?
Z danych systemu POL-on, przywołanych w ocenie skutków regulacji, wynika, że w Polsce wydaje się średnio 299 236 dyplomów ukończenia studiów rocznie, a nowy obowiązek może objąć dokumenty wydane w ciągu ostatnich 50 lat – co, jak podkreślono w ocenie, oznacza dla uczelni znaczne dodatkowe obciążenie. Podczas debaty posłowie mieli wątpliwości dotyczące opłat za weryfikację, bo – jak zwracano uwagę – nie wszystkie uczelnie mają scyfryzowane bazy absolwentów, a odnalezienie dokumentu może wymagać pracy archiwisty sięgającego do akt w archiwum.
Zdaniem wiceminister Mrówczyńskiej, każdy obywatel, w tym pracodawca, który nabierze podstaw do podejrzenia popełnienia przestępstwa – a posługiwanie się sfałszowanym dokumentem nim jest – ma obowiązek zawiadomić o tym organy ścigania. Resort nauki wyraził przy tym nadzieję, że zapotrzebowanie na sfałszowane dyplomy będzie z czasem spadać, i zapowiedział, że będzie pytał uczelnie o skalę wpływających do nich zapytań, by ocenić działanie nowych przepisów.
Najczęściej zadawane pytania
Jakich dyplomów dotyczy nowelizacja?
Tylko dyplomów wydanych w formie papierowej, czyli przed 1 stycznia 2027 r. Od tej daty, jak zapowiada resort nauki, zacznie działać system dyplomów elektronicznych z automatyczną weryfikacją.
Czy kandydat musi wyrazić zgodę na weryfikację swojego dyplomu?
Według wiceminister Mrówczyńskiej nie – pracodawca nie musi pytać kandydata o zgodę, bo dokumentacja RODO podpisywana w procesie rekrutacji uwzględnia możliwość takiej kontroli.
Ile kosztuje sprawdzenie dyplomu w uczelni?
Z oceny skutków regulacji wynika, że opłata za każdorazowe potwierdzenie danych z dyplomu wynosi 1 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu złożenia wniosku.
Źródła
- Prawo.pl: Sejm za weryfikacją wykształcenia kandydata do pracy
- Sejm RP – przebieg procesu legislacyjnego
Czy Twój pracodawca – gdyby miał taką możliwość – miałby powód, by sprawdzać autentyczność Twojego dyplomu?
Stan prawny na dzień: 2026-11-06. Zakres: Dotyczy pracodawców, którzy chcą zweryfikować w uczelni dane z papierowego dyplomu ukończenia studiów (wydanego przed 1 stycznia 2027 r.) kandydata lub pracownika – pod warunkiem posiadania interesu prawnego i powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentu, zgłoszonych we wniosku z danymi takimi jak imię, nazwisko i numer dyplomu. Czego nie obejmuje: Nie obejmuje dyplomów elektronicznych (system planowany od 1 stycznia 2027 r. z automatyczną weryfikacją), nie dotyczy innych dokumentów niż dyplom ukończenia studiów (np. świadectw szkolnych czy zaświadczeń o zatrudnieniu) i nie rozstrzyga samodzielnie o winie czy autentyczności konkretnego dokumentu – to ocenia uczelnia na podstawie zabezpieczeń. Artykuł źródłowy nie podaje dalszych etapów procesu legislacyjnego (np. prac Senatu czy podpisu prezydenta) ani terminu wejścia noweli w życie, więc tekst tego nie rozstrzyga. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy