Środki odziedziczone na IKE, IKZE, PPK lub PPE nie podlegają podatkowi od spadków i darowizn, dlatego spadkobierca nie musi w ogóle zgłaszać ich nabycia w urzędzie skarbowym. Ministerstwo Finansów potwierdziło, że w takiej sytuacji formularz SD-Z2 jest zbędny, nawet jeśli od śmierci bliskiego minęło już dawno ponad 6 miesięcy.
Dlaczego spadkobiercy IKE, IKZE i PPK mieli problem z terminem?
Kłopot wynika z braku jednego rejestru, w którym można by sprawdzić, czy zmarły odkładał pieniądze na prywatną emeryturę. W przeciwieństwie do standardowych lokat bankowych, gdzie banki – dzięki ustawie z 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1191) – mają dostęp do informacji o dacie zgonu klienta, w przypadku IKE, IKZE, PPK czy PPE rodzina zdana jest sama na siebie. Często oznacza to, że o istnieniu takiego konta dowiaduje się długo po tym, jak upływa standardowy 6-miesięczny termin zgłoszenia spadku liczony od uprawomocnienia postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.
Czy można przywrócić 6-miesięczny termin na zgłoszenie spadku?
Właśnie o to zapytał Ministerstwo Finansów dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej, powołując się na art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn, który pozwala przywrócić termin, gdy podatnik uprawdopodobni brak własnej winy w jego przekroczeniu. Pytanie dotyczyło konkretnie sytuacji, w której spadkobierca z opóźnieniem odkrywa istnienie środków na IKE, IKZE, PPK lub PPE i chciałby mimo to skorzystać ze zwolnienia z podatku przewidzianego w art. 4a tej ustawy.
Ministerstwo Finansów: formularz SD-Z2 nie jest wymagany
Resort wyjaśnił, że cała ta kwestia okazuje się bezprzedmiotowa. Instytucja przywrócenia terminu z art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2026 r. poz. 478) dotyczy wyłącznie majątku, który w ogóle podlega obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 4a ust. 1 tej ustawy. Tymczasem – jak podkreśliło Ministerstwo Finansów – nabycie w drodze dziedziczenia środków zgromadzonych na IKE, IKZE, w PPK lub PPE w ogóle nie podlega podatkowi od spadków i darowizn.
Podstawą tego wyłączenia są art. 3 pkt 4, 4a i 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z nimi z opodatkowania wyłączone jest nabycie w drodze dziedziczenia środków z pracowniczego programu emerytalnego (PPE), środków z pracowniczego planu kapitałowego uregulowanego ustawą z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz.U. z 2026 r. poz. 192), a także środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym (IKE) oraz indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego (IKZE).
Ministerstwo wskazało wprost, że wyłączenie od podatku oznacza brak powstania obowiązku podatkowego w tym podatku. Skoro nabycie tych środków nie mieści się w zakresie art. 4a ust. 1 ustawy, spadkobierca nie ma obowiązku zgłaszania takiego nabycia fiskusowi, a tym samym nie musi też składać wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2.
Co to oznacza w praktyce dla rodzin oszczędzających na emeryturę?
W praktyce spadkobiercy, którzy z opóźnieniem odkrywają istnienie konta IKE, IKZE, planu PPK czy programu PPE po zmarłym bliskim, mogą przejąć te środki bez obaw o podatek od spadków i darowizn oraz bez konieczności pilnowania 6-miesięcznego terminu zgłoszeniowego, który obowiązuje przy innych składnikach majątku, jak nieruchomości czy środki na zwykłych kontach bankowych. To stanowisko rozwiewa wątpliwości, które od dawna towarzyszyły rodzinom niewiedzącym, gdzie i czy w ogóle bliski gromadził dodatkowe oszczędności emerytalne.
Warto przy tej okazji sprawdzić także, jakie zasady obowiązują przy zgłaszaniu darowizn od rodziny do urzędu skarbowego, oraz na jakich warunkach można skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadków w najbliższej rodzinie – to zagadnienia, które regularnie pojawiają się przy okazji podobnych spraw spadkowych.
FAQ – najczęstsze pytania o spadek z IKE, IKZE i PPK
Czy trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego spadek w postaci środków z IKE lub IKZE?
Nie. Ministerstwo Finansów potwierdziło, że nabycie w drodze dziedziczenia środków z IKE oraz IKZE nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, więc nie powstaje obowiązek zgłoszenia takiego nabycia.
Czy dotyczy to również środków z PPK i PPE?
Tak. Zgodnie z art. 3 pkt 4, 4a i 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn, wyłączenie obejmuje także dziedziczenie środków z pracowniczego planu kapitałowego (PPK) oraz pracowniczego programu emerytalnego (PPE).
Czy trzeba składać wniosek o przywrócenie 6-miesięcznego terminu, jeśli dowiedziało się o koncie z opóźnieniem?
Nie. Ministerstwo Finansów wyjaśniło, że skoro nabycie tych środków nie podlega zgłoszeniu na podstawie art. 4a ust. 1 ustawy, spadkobierca nie musi składać wniosku o przywrócenie terminu ani formularza SD-Z2.
Źródła
- Infor.pl – Odziedziczyłeś IKE, IKZE lub PPK po bliskim? Ministerstwo Finansów wydało kluczowy komunikat dla spadkobierców
- eureka.mf.gov.pl – baza interpretacji i informacji Ministerstwa Finansów (ID informacji: 711006)
- isap.sejm.gov.pl – Internetowy System Aktów Prawnych (ustawa o podatku od spadków i darowizn)
A Ty – czy w Twojej rodzinie ktoś kiedyś musiał szukać konta IKE lub IKZE zmarłego bliskiego, nie wiedząc nawet, w którym banku czy TFI je założył?
Stan prawny na dzień: 2026-09-29. Zakres: Dotyczy spadkobierców, którzy dziedziczą środki zgromadzone przez zmarłego na IKE, IKZE, w PPK lub PPE, niezależnie od tego, czy dowiedzieli się o tych środkach w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia spadkowego, czy po tym terminie. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy dziedziczenia innych składników majątku, takich jak nieruchomości, środki na zwykłych rachunkach bankowych czy samochody, dla których nadal obowiązuje standardowy 6-miesięczny termin zgłoszenia do zwolnienia z podatku na podstawie art. 4a ustawy. Nie rozstrzyga też kwestii tzw. uśpionych lokat regulowanych ustawą z 25 lipca 2025 r., którą jedynie wspomniano jako tło problemu. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy