Ten temat na: Facebook / Instagram
Odprawa emerytalna z Kodeksu pracy to co najmniej jednomiesięczne wynagrodzenie, ale w budżetówce – jak podaje Gazeta Prawna – może sięgnąć nawet sześciomiesięcznej pensji przy stażu powyżej 20 lat pracy w samorządzie lub administracji państwowej. Jak podaje Gazeta Prawna, świadczenie przysługuje tylko raz w życiu i wymaga spełnienia łącznie kilku warunków – inaczej, jak wyjaśnia redakcja, pracodawca może legalnie odmówić wypłaty.
Komu przysługuje odprawa emerytalna?
Jak wyjaśnia Gazeta Prawna, prawo do odprawy emerytalnej ma pracownik, który łącznie spełni trzy warunki. Po pierwsze, musi nabyć uprawnienia emerytalne – osiągnąć powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) albo zyskać prawo do emerytury wcześniejszej lub pomostowej. Po drugie, musi dojść do rozwiązania stosunku pracy – sama decyzja o przejściu na emeryturę bez zakończenia zatrudnienia, np. kontynuowanie pracy na tym samym etacie bez choćby jednodniowej przerwy, nie daje prawa do świadczenia. Sposób zakończenia współpracy – czy to porozumienie stron, wypowiedzenie przez pracodawcę, czy wypowiedzenie złożone przez pracownika – nie ma tu znaczenia.
Trzecim warunkiem, na który zwraca uwagę redakcja, jest powiązanie między zakończeniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę. Może ono mieć charakter przyczynowy, czasowy lub funkcjonalny – oznacza to, że zmiana statusu z pracownika na emeryta powinna nastąpić zaraz po rozwiązaniu umowy albo niedługo potem, na przykład gdy wniosek o emeryturę zostanie złożony jeszcze w okresie wypowiedzenia.
Dlaczego odprawę można dostać tylko raz?
Zgodnie z art. 92¹ Kodeksu pracy, na który powołuje się źródło, odprawa emerytalna ma charakter jednorazowy przez całe życie zawodowe. Z artykułu wynika, że dotyczy to także osoby, która wcześniej pobrała analogiczną odprawę rentową, a następnie wróciła do pracy na etat. Przy ostatecznym zakończeniu aktywności zawodowej takiej osobie świadczenie już się nie należy. Gazeta Prawna zaznacza, że nowy pracodawca może sprawdzić świadectwo pracy z poprzednich miejsc zatrudnienia, a informacja o wypłaconej już odprawie musi się tam znaleźć.
Ile wynosi odprawa emerytalna w 2026 roku?
W sektorze prywatnym, jak podaje źródło, podstawą jest art. 92¹ Kodeksu pracy gwarantujący minimum jednomiesięcznego wynagrodzenia. Regulaminy zakładowe lub układy zbiorowe mogą tę kwotę podnieść, ale – zgodnie z artykułem – nie wolno jej obniżyć poniżej ustawowego poziomu.
Zupełnie inaczej, jak opisuje Gazeta Prawna, wygląda to w sferze publicznej. Nauczyciele objęci Kartą Nauczyciela przy ogólnym stażu pracy poniżej 20 lat otrzymują odprawę w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia, a po przepracowaniu co najmniej 20 lat (wliczane są tu wszystkie wcześniejsze okresy zatrudnienia) – trzymiesięcznej pensji.
Najbardziej uprzywilejowani, zgodnie z opisem źródła, są pracownicy samorządowi i urzędnicy państwowi. Ich odprawa rośnie wraz ze stażem: powyżej 10 lat pracy to dwumiesięczne wynagrodzenie, powyżej 15 lat – trzymiesięczne, a powyżej 20 lat pracy – aż sześciomiesięczna pensja. Artykuł wspomina też, że górnicy, służby mundurowe oraz pracownicy medyczni mają odrębne przepisy, które również uzależniają wysokość odprawy, często liczoną jako wielokrotność pensji, od lat przepracowanych w danej branży.
Jak liczy się odprawę i na czym można stracić?
Gazeta Prawna wskazuje, że odprawę emerytalną oblicza się według zasad stosowanych przy ekwiwalencie za urlop wypoczynkowy. Pod uwagę bierze się stałe składniki pensji z miesiąca przejścia na emeryturę oraz składniki zmienne – na przykład premie regulaminowe, prowizje czy nadgodziny – uśrednione z trzech miesięcy poprzedzających miesiąc rozwiązania umowy.
Źródło opisuje istotne ryzyko dla osób, które pod koniec kariery decydują się zmniejszyć wymiar etatu. Przykład podany w artykule: pracownik przez 35 lat zatrudniony na pełen etat z pensją 8000 zł, który na trzy miesiące przed emeryturą przeszedł na pół etatu z wynagrodzeniem 4000 zł, dostanie odprawę wyliczoną od tej niższej, nowej podstawy – adekwatnie do wymiaru etatu obowiązującego w dniu rozwiązania umowy.
Artykuł wyjaśnia też sytuację osób zatrudnionych równocześnie u dwóch pracodawców. Jak podaje Gazeta Prawna, jeśli taka osoba rozwiązuje stosunek pracy z obiema firmami w związku z przejściem na emeryturę, odprawa należy się od każdego z nich osobno – żaden pracodawca nie może odmówić wypłaty, powołując się na to, że świadczenie wypłacił już drugi.
Czy od odprawy emerytalnej trzeba płacić ZUS i podatek?
Jak informuje Gazeta Prawna, powołując się na rozporządzenie resortu pracy, odprawa emerytalna nie wchodzi do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne. Oznacza to, że pracodawca nie potrąca z niej składek ZUS ani nie ponosi od niej własnych kosztów narzutu. Co do zasady odprawa stanowi przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu PIT – artykuł źródłowy wspomina też o możliwej szansie na całkowite zwolnienie podatkowe, jednak nie podaje w tym miejscu dalszych szczegółów tego mechanizmu.
Warto też sprawdzić, jak liczony jest ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz jakie zasady obowiązują przy rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron, bo oba tematy bezpośrednio wpływają na wysokość odprawy.
FAQ – najczęstsze pytania o odprawę emerytalną
Czy można dostać odprawę emerytalną więcej niż raz?
Nie – jak wskazuje Gazeta Prawna, powołując się na art. 92¹ Kodeksu pracy, świadczenie to przysługuje tylko raz w życiu, nawet jeśli ktoś po jego pobraniu wróci do pracy na etat.
Co się stanie, jeśli zmniejszę etat tuż przed emeryturą?
Według artykułu odprawa zostanie wyliczona od niższej podstawy odpowiadającej wymiarowi etatu obowiązującemu w dniu rozwiązania umowy, a nie od wcześniejszych, wyższych zarobków.
Czy pracując u dwóch pracodawców jednocześnie, dostanę dwie odprawy?
Tak – jak podaje źródło, jeśli dojdzie do rozwiązania obu umów w związku z przejściem na emeryturę, odprawa należy się od każdego z pracodawców osobno.
Źródła
- Gazeta Prawna: Jednorazowy zastrzyk gotówki przy odejściu z pracy
- ZUS – strona główna (informacje o emeryturach i odprawach)
Czy Twój pracodawca prawidłowo policzył Ci odprawę emerytalną, czy może zmienił Ci etat tuż przed przejściem na świadczenie?
Stan prawny na dzień: 2026-11-01. Zakres: Dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, którzy spełniają łącznie trzy warunki: nabyli uprawnienia emerytalne (powszechny wiek emerytalny – 60 lat kobiety, 65 lat mężczyźni – lub prawo do emerytury wcześniejszej bądź pomostowej), doszło do rozwiązania stosunku pracy oraz istnieje związek przyczynowy, czasowy lub funkcjonalny między zakończeniem zatrudnienia a przejściem na emeryturę. Wysokość odprawy zależy od sektora (prywatny – minimum z Kodeksu pracy, budżetówka – przepisy branżowe jak Karta Nauczyciela czy pragmatyka samorządowa) i stażu pracy. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy osób, które pobrały już wcześniej odprawę emerytalną lub rentową i ponownie podjęły zatrudnienie – takim osobom świadczenie już nie przysługuje. Nie obejmuje też pracowników kontynuujących pracę na tym samym etacie bez przerwy mimo przejścia na emeryturę oraz nie precyzuje szczegółowo zasad zwolnienia podatkowego odprawy, poza wzmianką o takiej możliwości. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy