Tysiące emerytów w Polsce co miesiąc otrzymuje niższe świadczenia, niż im przysługuje — i nie mają o tym pojęcia. Eksperci ds. prawa pracy wskazują, że przyczyną jest często jeden zaniedbany dokument: stara zielona książeczka pracy z wpisami o zatrudnieniu. ZUS nie informuje świadczeniobiorców o możliwości przeliczenia emerytury na jej podstawie, dlatego inicjatywa musi wyjść od samego zainteresowanego.
Zielona książeczka pracy — czym jest i dlaczego ma znaczenie dla emerytury?
Zielona książeczka pracy to dokument wydawany pracownikom w Polsce przed erą elektronicznych systemów kadrowych — głównie w latach 50., 60., 70. i 80. XX wieku. Zawiera odręczne lub stemplowane wpisy potwierdzające okresy zatrudnienia, zajmowane stanowiska oraz informacje o wynagrodzeniu. Warto wiedzieć, że dla ZUS jest to wiarygodny dokument potwierdzający staż ubezpieczeniowy, który może wpłynąć na wysokość wypłacanego świadczenia. Jeśli dane z tego dokumentu nie zostały uwzględnione przy pierwotnym wyliczaniu emerytury — a często tak się zdarza, szczególnie gdy zakłady pracy już nie istnieją i nie można uzyskać zaświadczeń — emerytura mogła zostać zaniżona.
Jak ZUS przelicza emeryturę na podstawie książeczki pracy?
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, każda osoba pobierająca świadczenie ma prawo złożyć wniosek o jego ponowne przeliczenie w przypadku ujawnienia nowych dowodów potwierdzających okresy składkowe lub nieskładkowe. Eksperci podkreślają, że stara książeczka pracy może stanowić właśnie taki dowód. Po złożeniu wniosku ZUS weryfikuje wpisy i — jeśli uzna je za wiarygodne — uwzględnia dodatkowe lata stażu pracy w nowym wyliczeniu. Efektem może być podwyżka świadczenia nawet o kilkaset złotych miesięcznie, a w niektórych przypadkach również wypłata wyrównania za okres wsteczny.
Dlaczego ZUS sam nie informuje emerytów o tej możliwości?
To jeden z najbardziej kontrowersyjnych aspektów całej sprawy. ZUS działa wyłącznie na podstawie dokumentów, które sam posiada lub które zostały mu dostarczone przez wnioskodawcę. Instytucja nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na wyższe świadczenie dla swoich beneficjentów. Oznacza to, że ciężar działania spoczywa wyłącznie na emerycie lub jego rodzinie. Eksperci ds. prawa pracy jednoznacznie zalecają przejrzenie domowego archiwum dokumentów — szuflad, teczek, starych segregatorów — w poszukiwaniu zielonej książeczki pracy. Odnalezienie tego dokumentu może być początkiem drogi do realnie wyższej emerytury.
Praktyczne kroki — co zrobić po odnalezieniu książeczki pracy?
Warto działać według sprawdzonego schematu. Po pierwsze, należy dokładnie sprawdzić wszystkie wpisy w książeczce i porównać je z decyzją emerytalną — szczególnie pod kątem uwzględnionych lat składkowych. Po drugie, konieczne jest złożenie w oddziale ZUS wniosku o ponowne ustalenie wysokości emerytury (formularz ERPO lub pismo ogólne), dołączając książeczkę pracy jako załącznik lub jej kserokopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem. Po trzecie, eksperci rekomendują zachowanie potwierdzeń złożenia wniosku. ZUS ma obowiązek rozpatrzyć wniosek i wydać decyzję, od której przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ZUS jest zobowiązany do przyjęcia zielonej książeczki pracy jako dowodu zatrudnienia?
ZUS ma obowiązek rozpatrzyć każdy wniosek o przeliczenie emerytury i ocenić wiarygodność załączonych dokumentów. Stara książeczka pracy jest uznawana za dokument urzędowy potwierdzający okresy zatrudnienia. Jeśli wpisy są czytelne i kompletne, instytucja powinna uwzględnić je przy ponownym wyliczeniu świadczenia. W przypadku odmowy przysługuje odwołanie do sądu.
Czy można uzyskać wyrównanie emerytury za poprzednie miesiące?
Tak, istnieje taka możliwość. Jeśli wniosek o przeliczenie emerytury zostanie złożony i ZUS uzna dodatkowy staż pracy, wyrównanie przysługuje co do zasady od miesiąca złożenia wniosku. W wyjątkowych sytuacjach — gdy błąd leżał po stronie ZUS — możliwe jest dochodzenie wyrównania za okres wcześniejszy. Dlatego eksperci zalecają jak najszybsze działanie po odnalezieniu dokumentu.
Co zrobić, jeśli książeczka pracy jest zniszczona lub część wpisów jest nieczytelna?
Nawet częściowo zniszczona lub nieczytelna książeczka pracy może okazać się wartościowym dowodem. Warto zgłosić się z nią do ZUS i zapytać o możliwości jej wykorzystania. Dodatkowo można posiłkować się innymi dokumentami — świadectwami pracy, zeznaniami świadków (byłych współpracowników), archiwami zakładowymi lub dokumentami przechowywanymi w archiwach państwowych. Doświadczony pełnomocnik ds. ubezpieczeń społecznych może pomóc w skutecznym skompletowaniu niezbędnej dokumentacji.
Źródło: https://nowoczesneprawopracy.pl/zus-nie-powie-ci-o-tej-1-ksiazeczce-a-moze-podniesc-emeryture/
Brak komentarzy