Tatuaż czy kolor włosów: pracodawca nie może gorzej cię traktować

Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube

Pracodawca nie powinien oceniać pracownika gorzej z powodu tatuaży czy koloru włosów — zdaniem Małgorzaty Masłowskiej, prawniczki i mediatorki, wynika to z otwartej listy przyczyn dyskryminacji w art. 18 3a Kodeksu pracy. Jak wskazuje Masłowska, ustawodawca posłużył się w tym przepisie zwrotem „w szczególności”, więc nierówne traktowanie pracownika w pracy może mieć też inne podłoże niż te wymienione bezpośrednio w ustawie.

Jakie cechy pracownika nie powinny wpływać na jego traktowanie w pracy?

Oprócz przyczyn nazwanych wprost w ustawie, zdaniem Masłowskiej w praktyce do nierównego traktowania dochodzi też z innych powodów — stanu cywilnego, posiadania dzieci lub planów założenia rodziny, karalności, statusu społecznego, a także atrakcyjności fizycznej czy po prostu wyglądu, w tym tatuaży lub koloru włosów.

Jak podaje Masłowska, art. 18 3a Kodeksu pracy z 26 czerwca 1974 r. wymienia m.in. wiek, niepełnosprawność, przekonania polityczne, przynależność związkową, religię, wyznanie, pochodzenie etniczne, narodowość, rasę, orientację seksualną i płeć, a także rodzaj zawartej umowy (na czas określony lub nieokreślony) oraz wymiar czasu pracy (pełny lub niepełny). Zaznacza przy tym, że słowo „w szczególności” oznacza, że ten katalog nie jest zamknięty.

Czy pracodawca musi traktować wszystkich pracowników jednakowo?

Nie — jak wyjaśnia Masłowska, ustawodawca wprost przewidział, że różnicowanie sytuacji pracowników jest dopuszczalne, jeśli da się je obiektywnie uzasadnić, i w takim wypadku nie jest dyskryminacją. Równe traktowanie w rozumieniu przepisu oznacza więc zakaz różnicowania — bezpośredniego lub pośredniego — z przyczyn wskazanych w ustawie, a nie nakaz identycznego traktowania każdego pracownika w każdej sytuacji.

Czym różni się dyskryminacja bezpośrednia od pośredniej?

Dyskryminacja bezpośrednia, jak opisuje Masłowska, zachodzi, gdy pracownik w porównywalnej sytuacji doświadcza, doświadczył lub doświadczyłby mniej korzystnego traktowania niż inny pracownik — przy czym do porównania może posłużyć osoba hipotetyczna, jeśli w zakładzie nikogo na analogicznym stanowisku nie ma.

Dyskryminacja pośrednia, jak wskazuje Masłowska, nie jest widoczna od razu: pojawia się, gdy z pozoru neutralny zapis, kryterium lub decyzja prowadzi do niekorzystnych skutków dla całej grupy lub znacznej części pracowników wyróżnionych wspólną cechą, choć samo działanie pracodawcy wygląda neutralnie.

Co oznaczają dyskryminacja przez założenie i przez skojarzenie?

Dyskryminacja przez założenie, jak wyjaśnia Masłowska, to sytuacja, w której pracownika traktuje się gorzej z powodu cechy wymienionej w ustawie, nawet jeśli pracodawca błędnie mu tę cechę przypisał. Dyskryminacja przez skojarzenie pojawia się z kolei wtedy, gdy gorsze traktowanie wynika z powiązania pracownika z inną osobą, której ta cecha faktycznie dotyczy.

Kiedy nierówne traktowanie pracownika nie jest dyskryminacją według Sądu Najwyższego?

Sąd Najwyższy w wyroku z 25 lutego 2025 r. (sygn. III PSKP 21/24) wskazał, że nie każde nierówne traktowanie pracownika lub grupy względem innych oznacza dyskryminację — chodzi wyłącznie o przypadki, w których wynika ono z ich „inności” i nie znajduje uzasadnienia w zasadzie sprawiedliwości wobec osób znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej lub prawnej.

We wcześniejszym wyroku z 25 października 2023 r. (sygn. III PSKP 10/23) Sąd Najwyższy wskazał z kolei, że gdy pracownicy wykonujący takie same obowiązki są traktowani nierówno z przyczyn określonych w art. 18 3a Kodeksu pracy, mamy do czynienia z dyskryminacją.

Najczęściej zadawane pytania

Czy tatuaże lub kolor włosów są wymienione w Kodeksie pracy jako przyczyna dyskryminacji?

Nie — art. 18 3a Kodeksu pracy, jak podaje Masłowska, nie wymienia ich wprost. Ponieważ katalog przyczyn dyskryminacji jest otwarty (ustawodawca użył słowa „w szczególności”), zdaniem Masłowskiej w praktyce cechy takie jak tatuaże czy kolor włosów bywają podłożem nierównego traktowania.

Czy pracodawca może różnicować pracowników, jeśli ma do tego powód?

Tak — jak wyjaśnia Masłowska, niejednakowe traktowanie nie jest dyskryminacją, gdy jest obiektywnie uzasadnione.

Co to jest dyskryminacja przez skojarzenie?

To sytuacja, w której pracownik jest traktowany gorzej z powodu powiązania z inną osobą, której dotyczy jedna z przyczyn dyskryminacji wymienionych w ustawie — jak opisuje to Masłowska.

Źródła

Czy w Twoim miejscu pracy wygląd — na przykład tatuaże czy kolor włosów — wpływał kiedyś na sposób, w jaki byłeś traktowany?

TLKP - Księgowość,        
  Podatki, Kadry i Płace

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *