Świadczenie wspierające: o kwocie decyduje test 32 czynności, nie orzeczenie

Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube

O wysokości świadczenia wspierającego decyduje nie samo orzeczenie o niepełnosprawności, lecz wynik testu obejmującego 32 obszary codziennego funkcjonowania, oceniane przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON). Jak podaje forsal.pl, im mniejsza samodzielność wykazana w tym teście, tym wyższa kwota świadczenia. Każdy stopień niepełnosprawności pozwala złożyć wniosek, ale najwyższe kwoty trafiają przede wszystkim do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności wystarczy do uzyskania świadczenia wspierającego?

Nie – zgodnie z opisem forsal.pl orzeczenie stanowi jedynie warunek wstępny, dzięki któremu można w ogóle złożyć wniosek. O ostatecznej wysokości świadczenia rozstrzygają dodatkowe kryteria, które nie wynikają bezpośrednio z dokumentacji medycznej, opinii lekarzy czy rozpoznań wpisanych do orzeczenia. Liczy się realna zdolność danej osoby do radzenia sobie samodzielnie w codziennych sytuacjach.

Co sprawdza test samodzielności w WZON?

Skład orzekający WZON ocenia 32 wyodrębnione obszary funkcjonowania człowieka, pogrupowane tematycznie. Pierwsza grupa dotyczy samoobsługi i higieny – mieszczą się tu między innymi mycie, ubieranie, jedzenie, picie oraz przyjmowanie leków. Druga obejmuje poruszanie się i przemieszczanie, czyli zmianę pozycji ciała, poruszanie się w domu i poza nim oraz korzystanie z transportu. Trzecia dotyczy prowadzenia gospodarstwa domowego – przygotowywania posiłków, zakupów czy sprzątania. Czwarta grupa odnosi się do komunikacji i relacji społecznych, w tym nawiązywania kontaktów, obsługi urządzeń komunikacyjnych oraz podejmowania decyzji.

Autor tekstu zwraca uwagę, że od blisko trzech lat osoby ubiegające się o świadczenie wspierające mierzą się właśnie z tą logiką oceny skoncentrowaną na samodzielności, a nie na diagnozie medycznej.

Jaka jest podstawa prawna testu samodzielności?

Zasady oceny poziomu potrzeby wsparcia reguluje rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie poziomu potrzeby wsparcia, opublikowane w Dzienniku Ustaw z 2023 r. pod pozycją 2581. To właśnie ten akt określa sposób przeprowadzania testu przez WZON.

Na czym polega problem z oceną niesamodzielności?

Zdaniem autora materiału system wdrożony przy świadczeniu wspierającym doprowadził do zjawiska, które on sam nazywa patologią – osoby ubiegające się o świadczenie uczą się, jak odpowiadać na pytania orzeczników albo jak wykonać daną czynność, żeby wypaść jako mniej samodzielne. Jako przykład podaje pytanie o obsługę pilota do telewizora czy sposób poruszania się osoby niewidomej. Celem takiego zachowania jest uzyskanie wyższego poziomu niesamodzielności, a tym samym wyższej kwoty świadczenia.

Czym różni się projekt ustawy o asystencji osobistej od obecnych zasad świadczenia wspierającego?

Ustawa o asystencji osobistej nie obowiązuje jeszcze w Polsce – jak wynika z materiału, została uchwalona przez Sejm i obecnie czeka na poprawki Senatu. To wciąż projekt w trakcie procesu legislacyjnego, a nie obowiązujące prawo. Zgodnie z jego założeniami prawo do asystencji osobistej miałoby zależeć od kilku elementów: formularza samooceny, wywiadu bezpośredniego z osobą z niepełnosprawnością i obserwacji jej funkcjonowania, a w razie potrzeby także wywiadu z osobą stale ją wspierającą, wyniku oceny poziomu potrzeby wsparcia ustalanego na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, a także formularza oceny potrzeb uwzględniającego asystencję osobistą.

Na podstawie tych dokumentów komisja orzecznicza miałaby ustalać m.in. warunki mieszkaniowe, bariery środowiskowe i transportowe, ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu oraz potrzeby komunikacyjne osoby ubiegającej się o wsparcie. Z przeprowadzonej oceny komisja sporządzałaby protokół zawierający opis oceny, ustalenie potrzeby przyznania prawa do asystencji oraz uzasadnienie. Autor tekstu ocenia, że projektowana ustawa pokazuje kierunek, w jakim – jego zdaniem – będzie zmierzać przyznawanie świadczeń dla osób niepełnosprawnych w przyszłości, a szczegółowe kryteria ponownie mają zostać określone w osobnym rozporządzeniu.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy samo orzeczenie o niepełnosprawności gwarantuje świadczenie wspierające?
Nie. Orzeczenie pozwala jedynie rozpocząć procedurę ubiegania się o świadczenie – o jego wysokości decydują dodatkowe kryteria związane z samodzielnością w codziennym funkcjonowaniu.

Ile obszarów funkcjonowania obejmuje ocena WZON?
Test przeprowadzany przez WZON obejmuje 32 wyodrębnione obszary funkcjonowania, podzielone na grupy dotyczące samoobsługi, poruszania się, prowadzenia gospodarstwa domowego oraz komunikacji i relacji społecznych.

Czy ustawa o asystencji osobistej już obowiązuje?
Nie. Została uchwalona przez Sejm, ale wciąż czeka na poprawki Senatu, więc opisane w niej zasady nie są jeszcze obowiązującym prawem.

Źródła

Czy znasz kogoś, kto starał się o świadczenie wspierające i musiał “uczyć się” odpowiedzi na pytania WZON, żeby pokazać swoją niesamodzielność?

TLKP - Księgowość,        
  Podatki, Kadry i Płace

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *