Słup energetyczny stojący na prywatnej działce to widok powszechny w całej Polsce. Większość właścicieli nieruchomości traktuje tę sytuację jako nieuchronną niedogodność i nie podejmuje żadnych kroków prawnych. Tymczasem eksperci wskazują, że brak stosownego tytułu prawnego po stronie przedsiębiorstwa energetycznego może uprawniać właściciela działki do żądania jednorazowego wynagrodzenia sięgającego nawet kilkuset tysięcy złotych. Warto zatem sprawdzić, czy własna nieruchomość jest objęta taką sytuacją.
Służebność przesyłu – podstawa prawna roszczeń właścicieli działek
Instytucja służebności przesyłu została wprowadzona do polskiego porządku prawnego w 2008 roku i uregulowana w art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego. Służebność ta umożliwia przedsiębiorstwom przesyłowym — w tym firmom energetycznym — legalne korzystanie z cudzych nieruchomości w celu posadowienia oraz eksploatacji infrastruktury, takiej jak słupy, linie wysokiego napięcia czy kable podziemne. Kluczowe jest jednak to, że korzystanie z działki musi mieć oparcie w odpowiednim tytule prawnym — umowie z właścicielem lub orzeczeniu sądowym ustanawiającym służebność. Eksperci zwracają uwagę, że w praktyce ogromna liczba instalacji energetycznych w Polsce funkcjonuje bez takiego tytułu, co rodzi poważne konsekwencje prawne dla firm energetycznych.
Kiedy właściciel działki może żądać wynagrodzenia za słup energetyczny?
Prawo do żądania wynagrodzenia powstaje w momencie, gdy przedsiębiorstwo energetyczne zajmuje nieruchomość bez ważnej podstawy prawnej. W takiej sytuacji właściciel działki może wystąpić z roszczeniem o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem lub żądać zapłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres maksymalnie 10 lat wstecz. Warto wiedzieć, że wysokość wynagrodzenia zależy od wielu czynników — przede wszystkim od lokalizacji działki, jej przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, powierzchni zajętej przez infrastrukturę oraz stopnia ograniczenia możliwości korzystania z nieruchomości. W przypadku atrakcyjnie położonych gruntów kwoty jednorazowego wynagrodzenia mogą sięgać kilkuset tysięcy złotych, co potwierdzają zarówno orzeczenia sądowe, jak i doniesienia medialne cytowane przez serwis Forsal.pl.
Jak sprawdzić, czy działka jest objęta służebnością przesyłu?
Pierwszym krokiem, który eksperci rekomendują właścicielom nieruchomości, jest sprawdzenie księgi wieczystej swojej działki. Ustanowiona służebność przesyłu powinna być wpisana w dziale III księgi wieczystej. Jeżeli wpisu brakuje, a na działce stoi słup lub przebiega linia energetyczna, istnieje duże prawdopodobieństwo, że firma energetyczna nie posiada tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości. W kolejnym kroku warto zwrócić się do przedsiębiorstwa energetycznego z pisemnym zapytaniem o podstawę prawną korzystania z gruntu. Specjaliści z zakresu prawa nieruchomości podkreślają, że w sprawach tego rodzaju nieoceniona okazuje się pomoc doświadczonego radcy prawnego lub adwokata, który oceni zasadność roszczeń i dobierze właściwą strategię postępowania — negocjacyjną lub sądową.
Negocjacje czy sąd – którą drogę wybrać?
Eksperci wskazują, że część spraw kończy się ugodą zawartą bezpośrednio z przedsiębiorstwem energetycznym, co pozwala uniknąć wieloletniego postępowania sądowego. Firmy energetyczne, świadome swojej niepewnej pozycji prawnej, coraz częściej decydują się na wypłatę wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności w formie notarialnej. Jeżeli jednak negocjacje nie przynoszą rezultatu, właściciel nieruchomości może skierować sprawę do sądu — zarówno w trybie nieprocesowym (wniosek o ustanowienie służebności), jak i procesowym (pozew o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie). Warto mieć na uwadze, że roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie przedawniają się po 10 latach, dlatego zwłoka w działaniu może oznaczać realne straty finansowe.
Najczęściej zadawane pytania
Czy właściciel działki może żądać usunięcia słupa energetycznego?
Co do zasady tak — jeżeli firma energetyczna nie posiada tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości, właściciel może wystąpić z roszczeniem negatoryjnym o przywrócenie stanu zgodnego z prawem, czyli usunięcie urządzeń. W praktyce sądy rzadko nakazują demontaż infrastruktury przesyłowej ze względu na interes publiczny — najczęściej rozstrzygnięcie sprowadza się do ustanowienia służebności za stosownym wynagrodzeniem. Każdą sprawę należy jednak oceniać indywidualnie, dlatego eksperci zalecają konsultację z prawnikiem.
Jak obliczana jest wysokość wynagrodzenia za służebność przesyłu?
Wysokość wynagrodzenia jest ustalana indywidualnie i zależy przede wszystkim od wartości rynkowej nieruchomości, powierzchni zajętej strefy ochronnej, stopnia ograniczenia możliwości zabudowy oraz rodzaju posadowionej infrastruktury. W postępowaniach sądowych kluczową rolę odgrywa opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowego. Warto wiedzieć, że wynagrodzenie może być wypłacone jednorazowo lub w formie świadczeń okresowych — strony
Brak komentarzy