Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube
Od kwietnia 2023 roku Kodeks pracy przewiduje zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej. W 2026 roku wynosi ono 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym. Za ten czas pracownik zachowuje prawo do 50 proc. wynagrodzenia, a o skorzystaniu z niego trzeba poinformować pracodawcę najpóźniej w dniu, w którym zwolnienie ma się zacząć. Limit na 2026 rok trzeba wykorzystać do 31 grudnia, bo niewykorzystane dni czy godziny nie przechodzą na kolejny rok.
Komu przysługuje zwolnienie z powodu siły wyższej?
Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu pracy zwolnienie przysługuje pracownikowi, który musi natychmiast zająć się pilną sprawą rodzinną wywołaną chorobą lub wypadkiem. Artykuł źródłowy wymienia przykładowe sytuacje: nagłą chorobę dziecka wymagającą odebrania go ze szkoły lub przedszkola, wypadek rodzica albo małżonka, hospitalizację bliskiej osoby czy nagłe pogorszenie stanu zdrowia członka rodziny, które wymusza natychmiastowe zapewnienie opieki. Wspólnym mianownikiem tych sytuacji jest konieczność natychmiastowej obecności pracownika.
Ile dni zwolnienia przysługuje w 2026 roku?
Pracownik zatrudniony na umowę o pracę ma do dyspozycji 2 dni albo 16 godzin zwolnienia w roku kalendarzowym i sam wybiera, z którego wariantu skorzysta. Decyzję podejmuje się przy składaniu pierwszego w danym roku wniosku o to zwolnienie. Przy rozliczeniu godzinowym można wyjść z pracy na kilka godzin, gdy sytuacja tego wymaga, a przy rozliczeniu dniowym do wykorzystania są dwa pełne dni. Co istotne, ten limit jest całkowicie niezależny od urlopu wypoczynkowego i nie pomniejsza przysługujących 20 lub 26 dni urlopu.
Ile płatne jest zwolnienie z powodu siły wyższej?
Za czas zwolnienia z powodu siły wyższej pracownik zachowuje prawo do połowy wynagrodzenia. To istotna różnica względem urlopu na żądanie, który jest częścią urlopu wypoczynkowego i jest płatny w pełnej wysokości – zwolnienie z powodu siły wyższej to odrębne, samodzielne uprawnienie pracownicze.
Jak zgłosić zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej?
W nagłej sytuacji nie trzeba osobiście stawiać się w firmie, by złożyć wniosek. Jak wyjaśnia Państwowa Inspekcja Pracy, zgłoszenie może mieć dowolną formę – liczy się to, by pracodawca dowiedział się o sytuacji i by zrobić to najpóźniej w dniu, w którym pracownik chce skorzystać ze zwolnienia. W praktyce wystarczy telefon do przełożonego, SMS, e-mail albo zgłoszenie przez firmowy system kadrowy, jeśli taki jest dostępny. Trzeba przy tym krótko wskazać przyczynę nieobecności oraz określić, czy potrzebny jest cały dzień, czy konkretna liczba godzin. Warto zachować treść wysłanej wiadomości – w razie sporu posłuży jako dowód, kiedy pracodawca otrzymał informację.
Wzór wniosku o zwolnienie z powodu siły wyższej
Wniosek nie musi być rozbudowany – wystarczą dane pracownika, termin zwolnienia, jego wymiar w dniach lub godzinach oraz krótka informacja o przyczynie nieobecności, z powołaniem na art. 148¹ Kodeksu pracy. Gdy nie ma czasu na przygotowanie formalnego pisma, wystarczy krótka wiadomość do przełożonego z prośbą o udzielenie zwolnienia tego samego dnia, z podaniem przyczyny i wymiaru (np. jednego dnia).
Czy pracodawca może odmówić zwolnienia?
Jeśli pracownik spełnia warunki z Kodeksu pracy i zgłosi wniosek w odpowiednim terminie, pracodawca ma obowiązek udzielić zwolnienia. Nie wolno mu odmówić tylko dlatego, że w firmie jest dużo pracy, brakuje rąk do pracy albo nieobecność jest niewygodna z organizacyjnego punktu widzenia.
Czy trzeba przedstawić zaświadczenie lekarskie lub dokument potwierdzający wypadek?
Przepisy nie wymagają od pracownika przedstawienia zaświadczenia lekarskiego, dokumentacji szpitalnej ani innych dowodów na przyczynę zwolnienia. Stanowisko takie potwierdziło Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie z 30 stycznia 2024 roku, wskazując, że pracodawca nie ma podstaw, by żądać takich dokumentów jako warunku udzielenia zwolnienia.
Czy zwolnienie można zgłosić dzień wcześniej?
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w cytowanym wyżej stanowisku z 30 stycznia 2024 roku wskazało, że zgłoszenie zwolnienia z wyprzedzeniem jednego dnia nie jest wykluczone – nawet jeśli obejmuje ono piątek i poniedziałek przypadający tuż po weekendzie. Warunkiem pozostaje spełnienie wszystkich pozostałych wymogów przewidzianych w przepisach.
Do kiedy trzeba wykorzystać limit w 2026 roku?
Limit zwolnienia z powodu siły wyższej przysługuje w danym roku kalendarzowym i na 2026 rok trzeba go wykorzystać najpóźniej do 31 grudnia. Artykuł źródłowy podkreśla, że niewykorzystane w terminie dni lub godziny przepadają.
Warto też sprawdzić, jak w 2026 roku wyglądają zasady urlopu na żądanie oraz jakie zmiany czekają pracowników w zakresie zwolnień lekarskich – to tematy, które regularnie pojawiają się razem ze sprawą siły wyższej w pytaniach czytelników portalu NowoczesnePrawoPracy.pl.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy zwolnienie z powodu siły wyższej pomniejsza urlop wypoczynkowy?
Nie. Jak wskazuje artykuł źródłowy, są to dni wolne niezależne od urlopu wypoczynkowego i nie pomniejszają przysługujących 20 lub 26 dni urlopu.
Czy trzeba złożyć wniosek osobiście w firmie?
Nie, Państwowa Inspekcja Pracy wskazuje, że zgłoszenie może mieć dowolną formę, w tym SMS lub e-mail, pod warunkiem poinformowania pracodawcy najpóźniej w dniu skorzystania ze zwolnienia.
Czy pracodawca może żądać zaświadczenia lekarskiego?
Według stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 30 stycznia 2024 roku pracodawca nie ma podstaw do żądania takich dokumentów jako warunku udzielenia zwolnienia.
Źródła
- Gazeta Prawna – Są 2 dodatkowe dni wolnego z powodu siły wyższej w 2026
- Internetowy System Aktów Prawnych – Kodeks pracy
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Czy Twój pracodawca wie, że zwolnienie z powodu siły wyższej można zgłosić SMS-em tego samego dnia, bez zaświadczenia lekarskiego?
Stan prawny na dzień: 2026-10-29. Zakres: Zwolnienie z powodu siły wyższej, zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu pracy, dotyczy pracowników zatrudnionych na umowę o pracę, którzy muszą natychmiast zająć się pilną sprawą rodzinną spowodowaną chorobą lub wypadkiem (np. nagła choroba dziecka, wypadek bliskiej osoby, hospitalizacja członka rodziny). Przysługuje w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym, z wyborem formy rozliczenia przy pierwszym wniosku w danym roku, i jest płatne w wysokości 50 proc. wynagrodzenia. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (np. zlecenie, dzieło), nie obejmuje urlopu na żądanie (który jest odrębnym, w pełni płatnym uprawnieniem w ramach urlopu wypoczynkowego) ani innych rodzajów zwolnień od pracy przewidzianych w Kodeksie pracy, np. z tytułu opieki nad dzieckiem na podstawie innych przepisów. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy