Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube
Krakowska nauczycielka z rocznika 1954 ma od sierpnia 2026 r. wyższą emeryturę powszechną, bo Sąd Apelacyjny w Krakowie 6 sierpnia 2026 r. oddalił apelację ZUS, a ZUS przeliczył jej świadczenie bez odliczania wcześniejszej emerytury nauczycielskiej. Jak podaje kancelaria radcy prawnego Andrzeja Hańderka, który prowadził tę sprawę, dało to kobiecie ponad 2800 zł więcej co miesiąc oraz ponad 45 tys. zł wyrównania za wcześniejszy okres.
Dlaczego ZUS pomniejszył emeryturę nauczycielki?
Bohaterka tej historii to emerytowana nauczycielka urodzona w 1954 r., która wniosek o emeryturę powszechną złożyła dopiero w 2025 r. ZUS zmniejszył jej świadczenie, bo przy ustalaniu podstawy odjął sumę emerytur nauczycielskich wypłaconych jej wcześniej. Przez lata kobieta korzystała z wcześniejszej emerytury nauczycielskiej; według kancelarii przeszła na nią przed 6 czerwca 2012 r. Po osiągnięciu wieku emerytalnego nie składała przez pewien czas kolejnego wniosku, bo uważała, że przysługuje jej tylko dotychczasowe świadczenie. Do działania przekonał ją dopiero wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie wcześniejszych emerytur, o którym się dowiedziała. ZUS przyznał jej świadczenie, lecz pomniejszył podstawę o sumę już wypłaconych świadczeń nauczycielskich, dlatego kobieta złożyła odwołanie.
Co mówi art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej?
Przepis nakazuje obniżyć podstawę, od której ZUS liczy emeryturę powszechną, o sumę świadczeń wskazanych w ustawie, pobieranych wcześniej przez uprawnionego. Ustawę wprowadzającą ten mechanizm ogłoszono 6 czerwca 2012 r., a sama regulacja zaczęła działać od 1 stycznia 2013 r. Kluczowe jest to, że osoby składające wniosek o wcześniejszą emeryturę przed ogłoszeniem zmiany nie miały możliwości zapoznania się z nią w chwili podejmowania decyzji o przejściu na wcześniejsze świadczenie. Od początku 2013 r. ZUS mógł już uwzględniać wcześniej wypłacone świadczenia przy obliczaniu emerytury powszechnej.
Co orzekł Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 140/20?
4 czerwca 2024 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1b jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim obejmuje osoby, które o wcześniejsze świadczenie wystąpiły przed 6 czerwca 2012 r. Chodzi więc o tych, którzy zdecydowali się na wcześniejszą emeryturę, zanim mogli dowiedzieć się o przyszłym pomniejszeniu podstawy. W treści rozstrzygnięcia Trybunał oparł się na dacie, w której dana osoba złożyła wniosek o wcześniejsze świadczenie. Tę właśnie datę warto zweryfikować w swoich dokumentach, jeśli ktoś podejrzewa podobną sytuację jak opisywana nauczycielka.
Przebieg sprawy sądowej i nowa decyzja ZUS
18 grudnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Krakowie wydał wyrok korzystny dla seniorki. ZUS wniósł apelację; 6 sierpnia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie ją oddalił, kończąc spór prawomocnie. Jak informuje kancelaria radcy prawnego Andrzeja Hańderka, po zakończeniu sporu ZUS policzył świadczenie ponownie — tym razem nie odejmując od podstawy kwot wcześniej wypłaconej emerytury nauczycielskiej. Efekt to ponad 2800 zł wyższa wypłata co miesiąc oraz ponad 45 tys. zł wyrównania za wcześniejszy okres; kancelaria podała te liczby w opisie wykonania wyroku, nie precyzując, od którego miesiąca naliczono wyrównanie ani czy kwoty są brutto, czy netto.
Czy wygrana dotyczy też osób pobierających emeryturę powszechną od lat?
Nie automatycznie. Jej historia dotyczyła sytuacji, w której ZUS przyznawał emeryturę powszechną po raz pierwszy w życiu wnioskodawczyni. Inaczej wygląda to u kogoś, kto to świadczenie pobiera już od dawna i dopiero teraz chciałby zmienić sposób, w jaki dawniej wyliczono mu kwotę — tacy wnioskodawcy są w odmiennej sytuacji proceduralnej. Liczy się wtedy również, na jakiej podstawie ZUS albo sąd mógłby w ogóle ponownie zająć się taką sprawą. W podobnych sporach zapadały różne wyroki: w sprawie III AUa 785/25 sąd apelacyjny zgodził się rozpatrzyć argumentację konstytucyjną, choć wyroku TK nie opublikowano w Dzienniku Ustaw. Inny wynik dała sprawa VI U 727/25 — tu sąd nie znalazł na tamtym etapie podstawy do wznowienia postępowania i przeliczenia świadczenia. Wygrana krakowskiej nauczycielki pokazuje więc możliwy wynik jednej, indywidualnej sprawy, a nie gwarantowany rezultat dla każdego. Warto zacząć od sprawdzenia dat we własnej decyzji i miejsca, w którym ZUS wykazał pomniejszenie podstawy.
Jak odwołać się od decyzji ZUS w sprawie emerytury?
Odwołanie trzeba złożyć w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji, kierując je do sądu wskazanego w pouczeniu, a pismo składa się w tym oddziale ZUS, który wydał zaskarżaną decyzję. Po otrzymaniu decyzji warto najpierw przejrzeć wyliczenie emerytury i pouczenie na końcu pisma. Gdy w wyliczeniu ZUS widać odwołanie do art. 25 ust. 1b, warto mieć pod ręką również tę pierwszą decyzję, która przyznała wcześniejsze świadczenie, oraz dowód, kiedy złożono o nie wniosek. W odwołaniu należy podać numer zaskarżonej decyzji, opisać, jakiej zmiany się oczekuje, wyjaśnić, czemu kwestionowane są obliczenia, i je podpisać. Można je złożyć w formie pisemnej, nadać pocztą lub zgłosić ustnie do protokołu w placówce ZUS, a postępowanie przed sądem pierwszej instancji nie wiąże się z żadną opłatą.
Czy sprawdziłeś już w swojej decyzji, kiedy złożyłeś wniosek o wcześniejszą emeryturę i czy ZUS pomniejszył Ci z tego powodu podstawę na mocy art. 25 ust. 1b?
Najczęstsze pytania
Czy wyrok TK SK 140/20 dotyczy tylko nauczycieli?
Nie — zakres wyroku nie zależy od zawodu. Obejmuje każdego, kto przed 6 czerwca 2012 r. wystąpił z wnioskiem o jedno ze świadczeń, których dotyczy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Co obejmowało ponad 45 tys. zł wyrównania emerytury?
Według kancelarii to rozliczenie różnicy wynikającej z ponownego przeliczenia świadczenia za okres, który upłynął wcześniej — samą kwotę kancelaria nazwała wyrównaniem emerytury.
Czy do złożenia odwołania od decyzji ZUS potrzebny jest prawnik?
Nie — odwołanie można złożyć samodzielnie; może je też wnieść pełnomocnik albo przedstawiciel ustawowy.
Źródła
- Gazeta Prawna, “ZUS przeliczył emeryturę seniorki po wyroku sądu” — gazetaprawna.pl
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 24–26, art. 25 ust. 1b, art. 114) oraz ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (art. 477⁹ § 1, art. 477¹⁴) — isap.sejm.gov.pl
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 — trybunal.gov.pl
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych — zus.pl
Stan prawny na dzień: 2026-11-20. Zakres: Wyrok TK SK 140/20 z 4 czerwca 2024 r. obejmuje osoby, które przed 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o jedno z wcześniejszych świadczeń objętych art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a następnie ZUS pomniejszył im podstawę emerytury powszechnej o sumę wcześniej wypłaconych świadczeń. O objęciu wyrokiem decyduje data złożenia wniosku o wcześniejsze świadczenie, a nie wykonywany zawód. Opisana sprawa dotyczyła decyzji przyznającej emeryturę powszechną po raz pierwszy. Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga sytuacji osób, które wniosek o wcześniejsze świadczenie złożyły po 6 czerwca 2012 r. — ich nie obejmuje wyrok TK SK 140/20. Nie rozstrzyga też sytuacji osób, które emeryturę powszechną pobierają już od lat i chcą zmienić dawne wyliczenie — to inna sytuacja proceduralna, w której sądy wydawały różne rozstrzygnięcia (np. III AUa 785/25 i VI U 727/25). Tekst nie podaje, od którego miesiąca ZUS naliczył wyrównanie w opisywanej sprawie, ani czy kwoty ponad 2800 zł i ponad 45 tys. zł są brutto, czy netto. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy