Opieka nad dorosłą osobą z niepełnosprawnością, która ma decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o poziomie potrzeby wsparcia, zwykle wymaga pełnego zaangażowania czasowego. W praktyce oznacza to dla wielu opiekunów rezygnację z etatu, a co za tym idzie – utratę ochrony ubezpieczeniowej w ZUS. Okazuje się jednak, że w określonych sytuacjach składki za opiekuna może odprowadzać ZUS z budżetu państwa.
Czym jest świadczenie wspierające
Świadczenie wspierające to pomoc finansowa skierowana do osób z niepełnosprawnością, które ukończyły 18 lat. Aby je otrzymać, konieczna jest decyzja Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności określająca poziom potrzeby wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Pieniądze trafiają bezpośrednio do osoby z niepełnosprawnością, która może nimi dysponować samodzielnie. Nie obowiązuje tu żadne kryterium dochodowe, jednak pobieranie tego świadczenia wyklucza jednoczesne pobieranie przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego – z wyjątkiem sytuacji, gdy to drugie zostało przyznane na starych zasadach, obejmujących także osoby pełnoletnie.
Ubezpieczenie opiekuna – jakie warunki trzeba spełnić
Przepisy przewidują możliwość objęcia opiekuna ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym oraz zdrowotnym, ale tylko po spełnieniu kilku warunków jednocześnie. Opiekun nie może podejmować pracy zarobkowej właśnie z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą pobierającą świadczenie wspierające, musi z nią wspólnie mieszkać i prowadzić gospodarstwo domowe, nie może być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym z innego tytułu, nie może mieć ustalonego prawa do emerytury lub renty, a w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego – nie może być zgłoszony do niego z innego tytułu. Aby skorzystać z tej możliwości, trzeba złożyć do ZUS elektroniczny formularz USW-1.
Kto faktycznie płaci składki
Co istotne, składek nie odprowadza osoba pobierająca świadczenie wspierające, a ZUS – ze środków budżetu państwa. Podstawą wyliczenia jest kwota świadczenia wspierającego przysługującego osobie objętej opieką. Ochrona ta nie obejmuje jednak ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego – tych składek ZUS za opiekunów nie odprowadza.
Tylko jeden opiekun na jedno świadczenie
Z możliwości objęcia ubezpieczeniami może skorzystać tylko jeden opiekun danej osoby – jeśli np. dorosłym dzieckiem z niepełnosprawnością zajmują się oboje rodzice, składki mogą być odprowadzane tylko za jednego z nich. Podobnie składki liczy się jedynie od świadczenia wspierającego jednej osoby. Opiekun zgłoszony już do ubezpieczeń może dodatkowo złożyć elektroniczny wniosek USW-5, aby objąć ubezpieczeniem zdrowotnym na zasadach ogólnych innego członka rodziny – pod warunkiem, że ta osoba nie jest już ubezpieczona z własnego tytułu ani przez kogoś innego z rodziny.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy opiekun musi mieszkać z osobą pobierającą świadczenie wspierające, aby dostać ubezpieczenie z ZUS?
Tak, wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie z osobą pobierającą świadczenie wspierające jest jednym z warunków objęcia opiekuna ubezpieczeniem.
Jak złożyć wniosek o ubezpieczenie opiekuna?
Formularz USW-1 jest dostępny wyłącznie w formie elektronicznej i trzeba go złożyć do ZUS.
Czy dwoje rodziców opiekujących się jednym dorosłym dzieckiem może oboje mieć odprowadzane składki?
Nie – objęcie ubezpieczeniem może dotyczyć tylko jednego opiekuna danej osoby pobierającej świadczenie wspierające.
Źródła
Stan prawny na dzień: 2026-08-20. Zakres: Dotyczy opiekunów dorosłych osób z niepełnosprawnością, które mają decyzję Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o poziomie potrzeby wsparcia i pobierają świadczenie wspierające. Warunkiem objęcia opiekuna ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym i zdrowotnym przez ZUS jest: niepodejmowanie pracy zarobkowej z powodu opieki, wspólne zamieszkiwanie i gospodarowanie z podopiecznym, brak innego tytułu do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, brak ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz brak zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Wymagane jest złożenie elektronicznego wniosku USW-1. Czego nie obejmuje: Artykuł nie obejmuje opiekunów osób niepełnoletnich, opiekunów pobierających świadczenie pielęgnacyjne przyznane na nowych zasadach (od 2024 r. dla opiekunów osób dorosłych), osób mających inny tytuł do ubezpieczenia emerytalnego, rentowego lub zdrowotnego, a także drugiego z opiekunów w sytuacji, gdy jeden już został objęty ubezpieczeniem z tego tytułu. Nie dotyczy też ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego, którego ZUS nie odprowadza za opiekunów. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy