Ten temat na: Instagram / YouTube
Dzień badania okresowego nie jest z mocy prawa dniem wolnym od pracy. Pracownikowi przysługuje jedynie przeprowadzenie takiego badania w godzinach pracy, w miarę możliwości, z zachowaniem wynagrodzenia za czas, w którym nie wykonuje obowiązków. Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie wydawane są tylko elektronicznie, co pozwala pracodawcy sprawdzić, o której godzinie badanie się zakończyło.
Czy dzień badań okresowych jest dniem wolnym od pracy?
Nie. Żaden ogólnie obowiązujący przepis nie zobowiązuje pracodawcy do zwolnienia pracownika z obowiązków na cały dzień z powodu badania okresowego. Takie przekonanie jest jednak rozpowszechnione — pojawia się w grupach kadrowych w mediach społecznościowych, gdzie część pracowników przekonuje innych, że odmowa stawienia się do pracy w dniu badań jest ich prawem.
Tymczasem badanie okresowe to jeden z elementów dbania o bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a jego zasady wynikają z art. 229 Kodeksu pracy (ustawa z 26 czerwca 1994 r., tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1245). Przepis ten nie mówi o dniu wolnym — mówi o wykonaniu badania w czasie pracy.
Co faktycznie przysługuje pracownikowi w dniu badania okresowego?
Pracownikowi przysługuje przeprowadzenie badania w godzinach pracy, w miarę możliwości. W praktyce oznacza to, że w dniu badania może on opuścić zakład pracy, zgłosić się do jednostki medycyny pracy, z którą pracodawca ma podpisaną umowę, poddać się badaniu, a następnie — jeśli jego dniówka jeszcze trwa — wrócić do zakładu i dalej wykonywać swoje zadania.
Za ten czas pracownik nie traci wynagrodzenia, choć faktycznie nie świadczy pracy. Jeśli badanie odbywa się w innej miejscowości, przysługuje mu też zwrot kosztów przejazdu, wyliczany według zasad stosowanych przy podróżach służbowych.
Jakie rodzaje badań profilaktycznych obejmuje pracownika?
Obowiązujące przepisy wyróżniają cztery rodzaje badań profilaktycznych:
- badania wstępne,
- badania okresowe,
- badania kontrolne,
- badania końcowe.
Badania końcowe dotyczą osób, które były zatrudnione w warunkach narażenia na substancje lub czynniki rakotwórcze albo pyły zwłókniające. Dla tej grupy pracodawca musi zapewnić okresowe badania lekarskie także po zaprzestaniu kontaktu z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami, a także po rozwiązaniu stosunku pracy — jeśli zainteresowana osoba złoży wniosek o objęcie taką opieką.
Najczęściej wykonywane są jednak badania okresowe. Ich zakres i częstotliwość wyznaczają tzw. wskazówki metodyczne — załącznik nr 1 do rozporządzenia, które Minister Zdrowia i Opieki Społecznej wydał 30 maja 1996 r. w sprawie badań lekarskich pracowników (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 607).
Kiedy badanie okresowe wyjątkowo zajmie cały dzień?
Zdarzają się sytuacje wyjątkowe. Gdy charakter wykonywanej pracy i towarzyszące mu zagrożenia wymagają szczególnie długiego badania, pracownik może w praktyce nie zdążyć tego dnia wrócić do swoich zadań zgodnie z obowiązującym go grafikiem. Podobnie bywa, gdy placówka wykonująca badanie jest znacznie oddalona od zakładu pracy — wtedy powrót do pracy tego samego dnia również może okazać się niemożliwy.
Jak podaje infor.pl, to wyjątki od zasady, nie reguła: standardowo dzień badania okresowego jest dla pracownika zwykłym dniem pracy, przerywanym tylko na wizytę w jednostce medycyny pracy.
Co zmieniła elektronizacja orzeczeń lekarskich od 18 października 2026 r.?
Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie są wydawane wyłącznie elektronicznie. Zdaniem Małgorzaty Masłowskiej, prawniczki i autorki artykułu źródłowego, ta zmiana ma praktyczne znaczenie: weryfikując podpis lekarza medycyny pracy, pracodawca widzi nie tylko datę wystawienia orzeczenia, ale i godzinę jego złożenia. Dzięki temu wie, kiedy badanie pracownika się zakończyło, a więc może ocenić, czy tego dnia powinien on wrócić do zakładu pracy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracownikowi przysługuje cały dzień wolny na badania okresowe?
Nie — żaden ogólnie obowiązujący przepis nie zobowiązuje pracodawcy do zwolnienia pracownika z pracy na cały dzień. Prawo gwarantuje tylko przeprowadzenie badania w godzinach pracy, w miarę możliwości.
Czy za czas badania okresowego pracownik zachowuje wynagrodzenie?
Tak. Za czas, w którym nie wykonuje pracy z powodu badania, zachowuje prawo do wynagrodzenia, a przy wyjeździe do innej miejscowości przysługuje mu też zwrot kosztów przejazdu na zasadach podróży służbowej.
Czy pracodawca może sprawdzić, o której godzinie zakończyło się badanie?
Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie są wyłącznie elektroniczne, a weryfikacja podpisu lekarza pokazuje pracodawcy także godzinę jego złożenia — dzięki temu może ocenić, czy pracownik powinien tego dnia wrócić do pracy.
Źródła
- infor.pl: Dzień wolny na wykonanie badań okresowych. Czy naprawdę przysługuje każdemu pracownikowi?
- Internetowy System Aktów Prawnych (ISAP) — Kodeks pracy, art. 229 (Dz.U. z 2026 r. poz. 1245)
- Ministerstwo Zdrowia
- Kodeks pracy (ISAP)
Czy Twój pracodawca wie, że dzień badań okresowych to zwykły dzień pracy z przerwą na wizytę u lekarza, a nie dzień wolny?
Stan prawny na dzień: 2026-11-09. Zakres: Teza główna dotyczy pracowników przechodzących badania okresowe na podstawie art. 229 Kodeksu pracy, przeprowadzane w miarę możliwości w godzinach pracy u pracodawcy, który ma podpisaną umowę z jednostką medycyny pracy. Obejmuje prawo do zachowania wynagrodzenia za czas badania i do zwrotu kosztów przejazdu przy badaniu w innej miejscowości, a także zasady weryfikacji godziny zakończenia badania po 18 października 2026 r., gdy orzeczenia lekarskie są już wyłącznie elektroniczne. Czego nie obejmuje: Artykuł nie opisuje odrębnie badań wstępnych i kontrolnych jako samodzielnej kategorii, ani pełnych warunków badań końcowych dla pracowników narażonych na czynniki rakotwórcze lub pyły zwłókniające — dla nich obowiązek objęcia badaniami po zaprzestaniu kontaktu z tymi czynnikami lub po ustaniu zatrudnienia wynika z odrębnych warunków, nieopisanych tu szczegółowo. Nie rozstrzyga też, jakie konsekwencje grożą pracownikowi, który samodzielnie uzna dzień badania za wolny od pracy, ani jak liczono godzinę zakończenia badania przed wprowadzeniem elektronicznych orzeczeń. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy