Badania okresowe nie dają ci wolnego dnia — to błąd, który kosztuje

Ten temat na: Instagram / YouTube

Dzień badania okresowego nie jest z mocy prawa dniem wolnym od pracy. Pracownikowi przysługuje jedynie przeprowadzenie takiego badania w godzinach pracy, w miarę możliwości, z zachowaniem wynagrodzenia za czas, w którym nie wykonuje obowiązków. Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie wydawane są tylko elektronicznie, co pozwala pracodawcy sprawdzić, o której godzinie badanie się zakończyło.

Czy dzień badań okresowych jest dniem wolnym od pracy?

Nie. Żaden ogólnie obowiązujący przepis nie zobowiązuje pracodawcy do zwolnienia pracownika z obowiązków na cały dzień z powodu badania okresowego. Takie przekonanie jest jednak rozpowszechnione — pojawia się w grupach kadrowych w mediach społecznościowych, gdzie część pracowników przekonuje innych, że odmowa stawienia się do pracy w dniu badań jest ich prawem.

Tymczasem badanie okresowe to jeden z elementów dbania o bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a jego zasady wynikają z art. 229 Kodeksu pracy (ustawa z 26 czerwca 1994 r., tekst jednolity Dz.U. z 2026 r. poz. 1245). Przepis ten nie mówi o dniu wolnym — mówi o wykonaniu badania w czasie pracy.

Co faktycznie przysługuje pracownikowi w dniu badania okresowego?

Pracownikowi przysługuje przeprowadzenie badania w godzinach pracy, w miarę możliwości. W praktyce oznacza to, że w dniu badania może on opuścić zakład pracy, zgłosić się do jednostki medycyny pracy, z którą pracodawca ma podpisaną umowę, poddać się badaniu, a następnie — jeśli jego dniówka jeszcze trwa — wrócić do zakładu i dalej wykonywać swoje zadania.

Za ten czas pracownik nie traci wynagrodzenia, choć faktycznie nie świadczy pracy. Jeśli badanie odbywa się w innej miejscowości, przysługuje mu też zwrot kosztów przejazdu, wyliczany według zasad stosowanych przy podróżach służbowych.

Jakie rodzaje badań profilaktycznych obejmuje pracownika?

Obowiązujące przepisy wyróżniają cztery rodzaje badań profilaktycznych:

  • badania wstępne,
  • badania okresowe,
  • badania kontrolne,
  • badania końcowe.

Badania końcowe dotyczą osób, które były zatrudnione w warunkach narażenia na substancje lub czynniki rakotwórcze albo pyły zwłókniające. Dla tej grupy pracodawca musi zapewnić okresowe badania lekarskie także po zaprzestaniu kontaktu z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami, a także po rozwiązaniu stosunku pracy — jeśli zainteresowana osoba złoży wniosek o objęcie taką opieką.

Najczęściej wykonywane są jednak badania okresowe. Ich zakres i częstotliwość wyznaczają tzw. wskazówki metodyczne — załącznik nr 1 do rozporządzenia, które Minister Zdrowia i Opieki Społecznej wydał 30 maja 1996 r. w sprawie badań lekarskich pracowników (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 607).

Kiedy badanie okresowe wyjątkowo zajmie cały dzień?

Zdarzają się sytuacje wyjątkowe. Gdy charakter wykonywanej pracy i towarzyszące mu zagrożenia wymagają szczególnie długiego badania, pracownik może w praktyce nie zdążyć tego dnia wrócić do swoich zadań zgodnie z obowiązującym go grafikiem. Podobnie bywa, gdy placówka wykonująca badanie jest znacznie oddalona od zakładu pracy — wtedy powrót do pracy tego samego dnia również może okazać się niemożliwy.

Jak podaje infor.pl, to wyjątki od zasady, nie reguła: standardowo dzień badania okresowego jest dla pracownika zwykłym dniem pracy, przerywanym tylko na wizytę w jednostce medycyny pracy.

Co zmieniła elektronizacja orzeczeń lekarskich od 18 października 2026 r.?

Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie są wydawane wyłącznie elektronicznie. Zdaniem Małgorzaty Masłowskiej, prawniczki i autorki artykułu źródłowego, ta zmiana ma praktyczne znaczenie: weryfikując podpis lekarza medycyny pracy, pracodawca widzi nie tylko datę wystawienia orzeczenia, ale i godzinę jego złożenia. Dzięki temu wie, kiedy badanie pracownika się zakończyło, a więc może ocenić, czy tego dnia powinien on wrócić do zakładu pracy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracownikowi przysługuje cały dzień wolny na badania okresowe?
Nie — żaden ogólnie obowiązujący przepis nie zobowiązuje pracodawcy do zwolnienia pracownika z pracy na cały dzień. Prawo gwarantuje tylko przeprowadzenie badania w godzinach pracy, w miarę możliwości.

Czy za czas badania okresowego pracownik zachowuje wynagrodzenie?
Tak. Za czas, w którym nie wykonuje pracy z powodu badania, zachowuje prawo do wynagrodzenia, a przy wyjeździe do innej miejscowości przysługuje mu też zwrot kosztów przejazdu na zasadach podróży służbowej.

Czy pracodawca może sprawdzić, o której godzinie zakończyło się badanie?
Od 18 października 2026 r. orzeczenia lekarskie są wyłącznie elektroniczne, a weryfikacja podpisu lekarza pokazuje pracodawcy także godzinę jego złożenia — dzięki temu może ocenić, czy pracownik powinien tego dnia wrócić do pracy.

Źródła

Czy Twój pracodawca wie, że dzień badań okresowych to zwykły dzień pracy z przerwą na wizytę u lekarza, a nie dzień wolny?

TLKP - Księgowość,        
  Podatki, Kadry i Płace

Zostaw odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *