Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube
Jak pisze radca prawny Martyna Kabat z kancelarii Łaszczuk i Wspólnicy, pracodawca nie ma prawa dopytywać pracownika o rozpoznanie psychiatryczne, przebieg terapii czy zażywane leki, nawet jeśli wie, że pracownik korzysta z pomocy psychiatry lub psychologa. Autorka radzi, by w takiej sytuacji zapytać pracownika, czy potrzebuje wsparcia w wykonywaniu obowiązków służbowych — bez oczekiwania ujawnienia szczegółów stanu zdrowia. Dane o zdrowiu psychicznym są, jak podaje autorka, szczególną kategorią danych osobowych w rozumieniu art. 9 RODO.
Czy pracodawca może pytać pracownika o diagnozę psychiczną?
Nie — jak podkreśla autorka artykułu, sama informacja, że pracownik leczy się u psychiatry lub psychologa, nie daje pracodawcy podstawy do wypytywania o rozpoznanie, sposób leczenia czy zażywane leki. Zdaniem radcy prawnej pracodawca nie powinien też sam prowadzić postępowania wyjaśniającego w sprawie stanu zdrowia pracownika, choćby motywował to troską o niego. Informacje o zdrowiu psychicznym są — jak wskazuje autorka — szczególną kategorią danych osobowych w rozumieniu art. 9 RODO, a ich przetwarzanie jest zasadniczo zakazane, chyba że zachodzi jedna z przesłanek z art. 9 ust. 2 RODO.
W relacjach pracowniczych kwestię tę reguluje też, zgodnie z tym co pisze autorka, art. 22(1)b kodeksu pracy, który pozwala przetwarzać takie dane za zgodą pracownika, ale tylko wtedy, gdy sam pracownik przekazał je z własnej inicjatywy. Autorka zaznacza, że brak takiej zgody albo jej wycofanie nie mogą wiązać się dla pracownika z żadnymi negatywnymi konsekwencjami.
Co może zrobić pracodawca, gdy pracownik sam zgłasza kryzys psychiczny?
Samo poinformowanie przełożonego o kryzysie psychicznym — nawet z inicjatywy samego pracownika — nie oznacza, jak pisze autorka, że pracownik stał się niezdolny do pracy. Nie upoważnia też pracodawcy do samodzielnej oceny jego stanu zdrowia ani do wyciągania z tego wniosków o dalszym zatrudnieniu. Zdaniem radcy prawnej reakcja pracodawcy powinna zależeć od konkretnej sytuacji, a zwłaszcza od tego, czy trudności pracownika wpływają na wykonywanie obowiązków lub bezpieczeństwo pracy. Autorka radzi, by w takiej sytuacji zapytać pracownika, czy potrzebuje wsparcia związanego z wykonywaną pracą, nie oczekując przy tym ujawnienia szczegółów jego sytuacji zdrowotnej.
Żarty i komentarze o zdrowiu psychicznym współpracownika
Promowanie otwartości wobec zdrowia psychicznego w firmie nie znaczy, że stan psychiczny pracownika może stać się tematem swobodnych rozmów między współpracownikami — podkreśla autorka artykułu. Rozpowszechnianie informacji o diagnozie, leczeniu czy podejrzeniach dotyczących zdrowia psychicznego innej osoby może, jak pisze, naruszać jej prywatność i dobra osobiste, a takie dane podlegają też szczególnej ochronie wynikającej z RODO.
Zdaniem autorki obowiązek poszanowania prywatności i godności pracownika obejmuje również relacje między samymi współpracownikami, więc pracodawca powinien reagować na zachowania, które te zasady naruszają, i przeciwdziałać stygmatyzowaniu osób zmagających się z problemami psychicznymi. Autorka wskazuje, że uwagi o rzekomej chorobie pracownika, żarty czy oceny jego kondycji psychicznej mogą — zależnie od okoliczności — stanowić naruszenie godności, a nawet przejaw dyskryminacji lub mobbingu, co, jak zaznacza, potwierdzają sprawy rozstrzygane w sądach.
Czy pracodawca może pytać o przyczynę zwolnienia lekarskiego związanego z kryzysem psychicznym?
Nie — jak wynika z artykułu, do nieobecności spowodowanej problemami psychicznymi stosuje się ogólne zasady usprawiedliwiania absencji i korzystania ze zwolnienia lekarskiego, a pracownik nie musi informować przełożonego o diagnozie ani ujawniać szczegółów stanu zdrowia. Autorka wskazuje, że pracodawca nie powinien żądać od pracownika wyjaśnień dotyczących zdrowotnej przyczyny nieobecności.
Nawet podejrzenie, że u pracownika występują określone zaburzenia psychiczne, nie uprawnia — zdaniem radcy prawnej — pracodawcy do samodzielnej oceny jego stanu zdrowia ani do kierowania go na badania poza przypadkami przewidzianymi w przepisach; badania profilaktyczne przeprowadza się na zasadach z art. 229 kodeksu pracy i przepisów wykonawczych. Jak zaznacza autorka, skierowanie na takie badania powinno opisywać warunki pracy i czynniki szkodliwe lub uciążliwe na danym stanowisku, a nie zawierać diagnoz czy przypuszczeń co do choroby pracownika. Badanie takie — jak pisze — kończy się orzeczeniem o istnieniu albo braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku, więc pracodawca dostaje informację o zdolności do pracy w określonych warunkach, a nie o rozpoznaniu medycznym pracownika.
Czy problemy psychiczne chronią pracownika przed wypowiedzeniem?
Nie w sposób bezwzględny — jak pisze autorka, samo zmaganie się z problemami psychicznymi nie daje pracownikowi pełnej ochrony przed rozwiązaniem umowy o pracę. Zdaniem radcy prawnej decyzje kadrowe nie mogą jednak wynikać z uprzedzeń albo przypuszczeń, że stan zdrowia pracownika w przyszłości odbije się na jakości jego pracy. Autorka wskazuje, że jeśli problemy psychiczne nie wpływają na wykonywanie obowiązków, a jedyną przyczyną wypowiedzenia jest stan zdrowia pracownika, taka decyzja może zostać uznana za przejaw dyskryminacji.
Inaczej — jak zaznacza — należy oceniać sytuacje, w których rozwiązanie umowy wynika z obiektywnych przyczyn, na przykład słabych wyników pracy, nienależytego wykonywania obowiązków, albo zagrożenia, jakie stan pracownika stwarza dla innych osób czy interesów pracodawcy; każdy przypadek wymaga wtedy, zdaniem autorki, indywidualnej oceny. Autorka przypomina też o szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem w okresie usprawiedliwionej nieobecności pracownika, wynikającej z art. 41 kodeksu pracy.
Jak pracodawca może wspierać pracownika w kryzysie psychicznym
Wsparcie pracownika przechodzącego kryzys psychiczny nie musi, jak podkreśla autorka, oznaczać poznania przyczyn jego problemów ani wnikania w proces leczenia. Pracodawca może, zgodnie z tym co pisze, wprowadzać rozwiązania ułatwiające wykonywanie obowiązków bez żądania od pracownika ujawniania szczegółów stanu zdrowia — autorka wymienia tu między innymi czasową zmianę organizacji pracy, bardziej elastyczne godziny pracy albo ograniczenie nadmiernego obciążenia zadaniami, zaznaczając, że każde rozwiązanie powinno być dopasowane do konkretnej osoby.
Jak zauważa, coraz więcej firm sięga też po dodatkowe dni wolne związane z chorobą lub śmiercią osoby bliskiej, a także po programy wsparcia pracowników (Employee Assistance Programmes – EAP), w tym możliwość anonimowych konsultacji psychologicznych, co — jak pisze autorka — pozwala pracownikowi uzyskać pomoc bez ujawniania pracodawcy informacji o terapii. Zdaniem autorki pracodawca nie ma pełnić roli diagnosty ani terapeuty — jego zadaniem jest raczej właściwe odpowiadanie na trudności wpływające na funkcjonowanie pracownika w pracy, przy zachowaniu jego prywatności i godności.
Czy w Twojej firmie działa program wsparcia psychologicznego dla pracowników, taki jak EAP?
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca może zapytać pracownika o rodzaj przyjmowanych leków psychiatrycznych?
Nie — jak pisze autorka artykułu, informacja o korzystaniu z pomocy psychiatry lub psychologa nie uprawnia pracodawcy do pytania o diagnozę, przebieg leczenia ani przyjmowane leki.
Czy pracownik musi powiedzieć pracodawcy, na co jest zwolnienie lekarskie związane z kryzysem psychicznym?
Nie — zgodnie z tym, co wskazuje autorka, obowiązują tu ogólne zasady usprawiedliwiania nieobecności, a pracownik nie musi informować przełożonego o diagnozie ani ujawniać szczegółów stanu zdrowia; pracodawca nie powinien żądać takich wyjaśnień.
Czy sama diagnoza psychiatryczna może być powodem zwolnienia pracownika?
Zdaniem autorki, jeśli problemy psychiczne nie wpływają na wykonywanie obowiązków, a jedynym powodem wypowiedzenia jest stan zdrowia pracownika, taka decyzja może zostać uznana za przejaw dyskryminacji.
Źródła
- Martyna Kabat, “Pracownik w kryzysie psychicznym – jak powinien reagować pracodawca”, prawo.pl, 21.11.2026
- Kodeks pracy (ISAP)
Stan prawny na dzień: 2026-11-21. Zakres: Dotyczy relacji pracodawca–pracownik objętej Kodeksem pracy i RODO, gdy pracodawca dowiaduje się (z inicjatywy pracownika) o korzystaniu przez niego z pomocy psychiatrycznej lub psychologicznej albo o przechodzonym kryzysie psychicznym. Zakres opisany jest tak, jak przedstawia go radca prawny Martyna Kabat, w oparciu o art. 9 i art. 9 ust. 2 RODO oraz art. 22(1)b, art. 229 i art. 41 kodeksu pracy, i obejmuje m.in. pytanie o potrzebę wsparcia, zwolnienia lekarskie, badania profilaktyczne i wypowiedzenie. Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga sytuacji, w których problemy psychiczne pracownika wpływają na bezpieczeństwo pracy lub wykonywanie obowiązków — autorka wskazuje, że wtedy ocena może wypadać inaczej. Nie obejmuje też treści samych przepisów RODO i kodeksu pracy jako takich (to interpretacja radcy prawnej, a nie tekst ustawy, wyrok sądu czy komunikat urzędu), ani sytuacji osób świadczących pracę poza stosunkiem pracy objętym kodeksem pracy. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy