Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie uznał, że wdowiec nie musi oddawać ZUS 4900,02 zł z emerytury zmarłej żony za październik 2025 r. W wyroku z 18 września 2026 r. (sygn. VII U 545/26) sąd ustalił, że ZUS wiedział o śmierci emerytki już cztery dni przed przelewem i miał czas, by wstrzymać wypłatę, zanim trafiła na wspólne konto małżonków.
Emerytura za październik trafiła na konto jeszcze we wrześniu 2025 r.
Zmarła miała ustalony termin wypłaty emerytury na pierwszy dzień każdego miesiąca. Rachunek, na który ZUS przekazywał pieniądze, był wspólny – współwłaścicielem był jej mąż. Z akt sprawy wynika dokładny przebieg zdarzeń: 19 września 2025 r. ZUS zamknął listę wypłat przygotowanych na 1 października, kobieta zmarła 25 września, a dzień później system ZUS sam odnotował zgon na podstawie rejestru PESEL. Pieniądze – 4900,02 zł tytułem emerytury za październik – zaksięgowano na koncie 30 września 2025 r. Tego samego dnia do ZUS wpłynął wniosek wdowca o zasiłek pogrzebowy.
Dlaczego ZUS zażądał od wdowca zwrotu 4900,02 zł?
ZUS zażądał zwrotu, bo uznał, że informacja o śmierci emerytki dotarła do niego za późno, a świadczenie odebrał członek rodziny, który nie był do tego uprawniony decyzją emerytalną żony. Do takiego wniosku ZUS doszedł po tym, jak w grudniu bank poinformował go, że rachunek należał do obu małżonków i że przelewu nie można już odwrócić. Dopiero wtedy ZUS skierował żądanie zwrotu do męża, a decyzję w tej sprawie wydał 15 stycznia 2026 r. Wdowiec złożył odwołanie 12 lutego, tłumacząc, że po śmierci żony załatwił wszystkie formalności, a zawiadomieniem ZUS miał się zająć zakład pogrzebowy. Przedstawił też dowód, że sam dostarczył do ZUS akt zgonu żony. W dokumentach sprawy znalazła się jeszcze jedna informacja – wygenerowana wewnętrznie przez sam system ZUS.
Co orzekł sąd w sprawie zwrotu emerytury wdowca?
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, zmienił decyzję ZUS i orzekł, że wdowiec nie ma obowiązku oddawać 4900,02 zł. Wyrok z 18 września 2026 r. nosi sygnaturę VII U 545/26. ZUS argumentował, że po przekazaniu listy wypłat do realizacji nie miał już możliwości zatrzymania przelewu. Sąd tego argumentu nie podzielił – uznał, że ZUS dysponował czasem na reakcję, bo o śmierci emerytki wiedział już cztery dni przed wypłatą. W uzasadnieniu sąd napisał, że względy księgowe i techniczne nie mogą tłumaczyć tego, że ZUS nie zdołał wcześniej zareagować i odwołać dyspozycji wypłaty.
Sąd oparł rozstrzygnięcie na art. 138 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten pozwala ZUS dochodzić zwrotu od kogoś innego niż osoba wskazana w decyzji emerytalnej wyłącznie wtedy, gdy do wypłaty doszło z powodów, na które Zakład nie miał wpływu. W ocenie sądu ten warunek w sprawie wdowca nie zaszedł, a samo zaksięgowanie pieniędzy na wspólnym rachunku nie było podstawą do nałożenia na niego obowiązku zwrotu.
Czy trzeba zwracać emeryturę wypłaconą po śmierci bliskiej osoby?
Nie zawsze – decyduje to, za jaki miesiąc było świadczenie, a nie sama data wpływu przelewu na konto. Z ustawy wynika, że ZUS zatrzymuje dalsze wypłaty emerytury lub renty od miesiąca następującego po tym, w którym zmarł świadczeniobiorca. Oznacza to, że pieniądze za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć, są należne, nawet jeśli przelew dotarł już po tym zdarzeniu. Inaczej jest ze świadczeniem za kolejny miesiąc – ono się już nie należy, choć bywa zaksięgowane wcześniej. Tak było w opisywanej sprawie: emerytura za październik trafiła na konto jeszcze we wrześniu, ale formalnie dotyczyła okresu, za który pieniądze już nie przysługiwały. To, kto ma obowiązek je oddać, zależy od tego, kto je odebrał i z jakiej przyczyny doszło do wypłaty.
Jak złożyć odwołanie od decyzji ZUS nakazującej zwrot emerytury?
Jeśli ZUS nakazuje zwrot pieniędzy, odwołanie wnosi się nie prosto do sądu, lecz przez oddział ZUS, który tę decyzję wydał – a na złożenie go jest miesiąc, licząc od doręczenia decyzji. Jeśli spór dotyczy tego, kiedy ZUS faktycznie dowiedział się o śmierci świadczeniobiorcy, pomocne mogą być dokumenty, które rodzina ma pod ręką – wyciąg bankowy z datą przelewu oraz potwierdzenie zgłoszenia zgonu.
Czy wyrok w sprawie VII U 545/26 jest już prawomocny?
Nie wiadomo – wyrok z 18 września 2026 r. zapadł w pierwszej instancji, a na 17 listopada 2026 r. w publicznie dostępnych źródłach nie ma potwierdzenia, czy się uprawomocnił, ani czy ZUS złożył apelację. Gdyby ZUS skutecznie wniósł apelację, sprawą zajmie się Sąd Apelacyjny w Warszawie. Może ją oddalić, a wtedy wyrok korzystny dla wdowca utrzyma się w mocy, albo zmienić rozstrzygnięcie, a w pewnych sytuacjach także uchylić wyrok i odesłać sprawę do ponownego rozpoznania. Jeżeli termin na wniesienie apelacji minął bez skutku dla obu stron, wyrok staje się prawomocny. Termin ten liczy się zazwyczaj jako dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem, a jeśli sąd wydłużył czas na przygotowanie uzasadnienia – trzy tygodnie.
FAQ
Czy trzeba oddać ZUS emeryturę, która wpłynęła na konto już po śmierci bliskiej osoby?
Zależy to od tego, za jaki miesiąc była wypłata. Świadczenie za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć, jest należne, nawet gdy przelew dotarł po tym zdarzeniu; pieniądze za kolejny miesiąc już się nie należą, choć mogły trafić na konto wcześniej. Tak było z październikową emeryturą opisaną w tej sprawie – zaksięgowano ją już we wrześniu 2025 r., ale dotyczyła okresu, za który świadczenie nie przysługiwało.
Dlaczego w tej sprawie sąd zwolnił wdowca z obowiązku zwrotu 4900,02 zł?
Bo ZUS wiedział o śmierci emerytki już 26 września 2025 r. – cztery dni przed zaksięgowaniem przelewu 30 września – i miał czas na wstrzymanie wypłaty. Sąd uznał, że warunek z art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej, pozwalający żądać zwrotu od innej osoby niż wskazana w decyzji, nie został spełniony, bo wypłata nie nastąpiła z przyczyn niezależnych od ZUS.
W jakim terminie i jak wnieść odwołanie od decyzji ZUS nakazującej zwrot emerytury?
Odwołanie wnosi się za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję, w terminie miesiąca od jej doręczenia.
Źródła
- Gazeta Prawna, „4900,02 zł z emerytury po śmierci żony: sąd zwolnił wdowca ze zwrotu” – artykuł źródłowy.
- Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, art. 101 pkt 2, art. 136a ust. 2 oraz art. 138 ust. 1 i 3 – Internetowy System Aktów Prawnych.
- ZUS, „Postępowanie odwoławcze” – zus.pl.
Gdyby ZUS zażądał od Was zwrotu emerytury bliskiej osoby wypłaconej tuż po jej śmierci, mielibyście pod ręką wyciąg bankowy i potwierdzenie zgłoszenia zgonu, by to sprawdzić?
Stan prawny na dzień: 2026-11-17. Zakres: Dotyczy sytuacji, w której ZUS wiedział o śmierci świadczeniobiorcy z wyprzedzeniem przed zaksięgowaniem przelewu, a wypłacone pieniądze trafiły na rachunek współwłasny ze zmarłym; opisane rozstrzygnięcie dotyczy konkretnej sprawy wdowca rozpoznanej przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie (VII U 545/26), opartej na art. 138 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga sytuacji, w których ZUS nie wiedział wcześniej o śmierci świadczeniobiorcy albo dowiedział się o niej dopiero po zaksięgowaniu przelewu, nie dotyczy osób, które nie są współwłaścicielami rachunku, na który wpłynęło świadczenie, i nie mówi, czy wyrok VII U 545/26 jest już prawomocny, bo to pozostaje niepotwierdzone na 17 listopada 2026 r. Nie obejmuje też świadczeń innych niż emerytura wypłacona za miesiąc następujący po śmierci. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy