Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube
Jak podaje gazetaprawna.pl, emeryci, którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych pomniejszył emeryturę docelową na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, mogą po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20) wnioskować o ponowne przeliczenie świadczenia bez tego potrącenia. Serwis wskazuje, że warunkiem jest złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i przejście na emeryturę powszechną już po 2012 roku — w takich przypadkach miesięczne świadczenie bywało obniżone nawet o kilkaset złotych.
Co to jest pułapka wcześniejszych emerytur z art. 25 ust. 1b?
Pułapka wcześniejszych emerytur to, jak podaje gazetaprawna.pl, mechanizm wprowadzony przepisem art. 25 ust. 1b, dodanym do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w 2012 r. i obowiązującym od 1 stycznia 2013 r. Serwis wyjaśnia, że na jego podstawie ZUS, licząc emeryturę docelową osobie, która wcześniej korzystała z emerytury przyznanej na dawnych zasadach, odejmował od podstawy jej wyliczenia łączną kwotę świadczeń już wcześniej jej wypłaconych. Według gazetaprawna.pl skutkiem bywało obniżenie ostatecznej emerytury nawet o kilkaset złotych miesięcznie.
Serwis wskazuje, że problem najbardziej dotknął osób pracujących w szczególnych warunkach — wymienia m.in. nauczycieli, górników, kolejarzy i hutników — które skorzystały z wcześniejszego zakończenia kariery zawodowej, nie wiedząc, że ZUS policzy to na ich niekorzyść w przyszłości.
Kogo dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2024 roku?
Jak podaje gazetaprawna.pl, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20) dotyczy osób, które wniosek o wcześniejszą emeryturę złożyły przed 6 czerwca 2012 r., a na emeryturę powszechną przeszły już po 2012 roku. Serwis przypomina, że wcześniej, w 2019 r., zapadł węższy wyrok TK, obejmujący wyłącznie kobiety z rocznika 1953 — tę kwestię rozstrzygnięto dla nich osobną ustawą naprawczą.
Według gazetaprawna.pl z wyroku z 2024 r. wynika, że państwo złamało zasadę ochrony zaufania obywateli, bo zmniejszało kapitał osobom, które o wcześniejszą emeryturę wnioskowały, zanim 6 czerwca 2012 r. ogłoszono ustawę zmieniającą — czyli w chwili, gdy nie mogły jeszcze znać negatywnych konsekwencji tej decyzji.
Gazetaprawna.pl podaje, że problem mógł dotknąć nawet 150-200 tysięcy osób — to szacunek, nie dokładna liczba. Serwis wskazuje wśród nich przede wszystkim dwie grupy: kobiety urodzone w latach 1949-1959, z wyjątkiem rocznika 1953 objętego wcześniejszą ustawą naprawczą, oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 i w 1954 roku. Jak zaznacza serwis, warunkiem jest złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. oraz przejście na emeryturę powszechną już po 2012 roku.
Jakie błędy w kapitale początkowym zaniżają emerytury?
Jak informuje gazetaprawna.pl, emerytury zaniża przede wszystkim błędne przyjmowanie zerowego dochodu lub płacy minimalnej, odrzucanie okresów zatrudnienia z powodów formalnych oraz brak w ogóle ustalonego kapitału początkowego — wszystko to dotyczy wyłącznie stażu sprzed 1 stycznia 1999 r. Serwis wyjaśnia, że do tej daty ZUS nie miał elektronicznych kont indywidualnych, więc historię zatrudnienia rekonstruowano na podstawie zachowanych papierowych świadectw pracy, legitymacji ubezpieczeniowych i druków Rp-7.
Jak podaje gazetaprawna.pl, do najczęstszych problemów przy ustalaniu kapitału początkowego należą:
- Zerowy dochód albo pensja minimalna za lata, w których zaginęła dokumentacja płacowa po likwidacji zakładu pracy — ZUS wpisywał wtedy zero, a od zmiany przepisów w 2009 r. płacę minimalną, nawet jeśli dana osoba faktycznie zarabiała więcej, co trwale zaniżało jej emeryturę.
- Odrzucanie całych okresów zatrudnienia, studiów czy urlopów wychowawczych z powodów formalnych, takich jak brak pieczątki, nieczytelny podpis czy błąd w dacie na starym dokumencie.
- Brak jakiegokolwiek ustalonego kapitału początkowego u setek tysięcy ubezpieczonych, często tych, którzy pracowali za granicą albo wielokrotnie zmieniali pracodawcę w latach 90., co przy przechodzeniu na emeryturę drastycznie zaniża świadczenie.
Jak złożyć wniosek o przeliczenie emerytury po wyroku TK?
Pierwszym krokiem, jak podaje gazetaprawna.pl, jest złożenie do ZUS wniosku o przeliczenie emerytury z wyłączeniem art. 25 ust. 1b. Serwis informuje, że ZUS zwykle wydaje w takich sprawach decyzje odmowne, powołując się na to, że wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw i że nie powstała ustawa naprawcza.
Serwis podaje, że na odwołanie do Sądu Okręgowego, wnoszone za pośrednictwem ZUS, jest miesiąc od decyzji odmownej. Jak dodaje gazetaprawna.pl, w sporach o te emerytury sądy powszechne najczęściej stają po stronie emerytów, zobowiązując ZUS do przeliczenia świadczenia na przyszłość.
Jednocześnie, jak zaznacza gazetaprawna.pl, orzecznictwo w sprawie wyrównań za wcześniejsze lata nie jest jednolite: część sądów przyznaje pełne wyrównanie razem z odsetkami, a część podwyższa świadczenie tylko od dnia złożenia wniosku.
Jak odzyskać pieniądze z błędnie ustalonego kapitału początkowego?
Gazetaprawna.pl podaje, że kluczowe jest odszukanie brakujących dowodów zatrudnienia lub zarobków, które pozwolą ZUS ponownie przeliczyć kapitał początkowy. Do takich dowodów serwis zalicza m.in.:
- dokumenty z archiwów państwowych,
- dokumenty u następców prawnych firm, które już nie istnieją,
- stare umowy o pracę i angaże,
- wpisy w legitymacji ubezpieczeniowej.
Serwis podaje, że po otrzymaniu nowych dokumentów ZUS jest zobowiązany do ponownego przeliczenia kapitału początkowego. Jak podaje gazetaprawna.pl, przy pozytywnym rozstrzygnięciu miesięczna emerytura może wzrosnąć trwale o kilkaset złotych, a wyrównanie za wcześniejsze lata sięgnąć od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Jeśli Twoi rodzice albo bliscy przeszli na wcześniejszą emeryturę przed 2012 rokiem, czy sprawdziliście już, czy ZUS nie pomniejszył im świadczenia na podstawie art. 25 ust. 1b?
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy, kto wcześniej przeszedł na emeryturę, może złożyć wniosek o przeliczenie po wyroku TK?
Nie. Jak podaje gazetaprawna.pl, dotyczy to osób, które wniosek o wcześniejszą emeryturę złożyły przed 6 czerwca 2012 r., a na emeryturę powszechną przeszły po 2012 roku — serwis wymienia w tej grupie przede wszystkim kobiety urodzone w latach 1949-1959 (bez rocznika 1953) oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 i w 1954 roku.
Ile pieniędzy można odzyskać dzięki przeliczeniu kapitału początkowego?
Jak informuje gazetaprawna.pl, przy pozytywnym rozstrzygnięciu emerytura może trwale wzrosnąć o kilkaset złotych miesięcznie, a wyrównanie za wcześniejsze lata wynieść od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Co jeśli ZUS odmówi przeliczenia emerytury po wyroku TK?
Serwis podaje, że od decyzji odmownej trzeba w ciągu miesiąca odwołać się do Sądu Okręgowego za pośrednictwem ZUS, a jak dodaje gazetaprawna.pl, sądy powszechne w takich sprawach najczęściej orzekają na korzyść emerytów.
Źródła
- Artykuł gazetaprawna.pl o pułapce emerytalnej i błędach w kapitale początkowym
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych — strona główna
- Trybunał Konstytucyjny — strona główna (wyrok SK 140/20)
- Internetowy System Aktów Prawnych — ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stan prawny na dzień: 2026-11-11. Zakres: Dotyczy osób, którym ZUS pomniejszył emeryturę docelową na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Warunkiem, jak podaje gazetaprawna.pl, jest złożenie wniosku o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i przejście na emeryturę powszechną już po 2012 roku. Serwis wskazuje w tej grupie przede wszystkim kobiety urodzone w latach 1949-1959 (bez rocznika 1953) oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 i w 1954 roku, w tym osoby wcześniej pracujące w szczególnych warunkach (m.in. nauczycieli, górników, kolejarzy, hutników). Czego nie obejmuje: Tekst nie obejmuje kobiet z rocznika 1953 — ich sprawę rozstrzygnięto osobno wyrokiem TK z 2019 r. i wcześniejszą ustawą naprawczą — ani osób, które wniosek o wcześniejszą emeryturę złożyły po 6 czerwca 2012 r. albo przeszły na emeryturę powszechną przed 2012 rokiem. Nie rozstrzyga też, czy konkretna osoba otrzyma wyrównanie za lata wstecz, bo, jak podaje gazetaprawna.pl, orzecznictwo sądów w tej kwestii jest niejednolite. Opisane błędy w kapitale początkowym dotyczą wyłącznie okresów składkowych przed 1 stycznia 1999 r. i nie są związane z wyrokiem TK z 2024 r. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy