Ten temat na: Facebook / Instagram / YouTube
Pracownik, który skończył poniedziałkową zmianę o 22, a we wtorek zaczyna o 8, odpoczywa tylko 10 godzin – nie wymaganych jedenaście. Jak tłumaczy Wiktor Grabowiec, prezes Proplanum, w rozmowie przytoczonej przez forsal.pl, kawałek wtorkowej zmiany wypada jeszcze w poniedziałkowej dobie pracowniczej, więc te godziny trzeba rozliczyć jako nadgodziny, choć w samym harmonogramie wygląda to na zwykły dzień pracy.
Dlaczego brakujące godziny odpoczynku zmieniają się w nadgodziny?
Powodem jest tzw. doba pracownicza, czyli 24 godziny liczone od momentu rozpoczęcia wcześniejszej zmiany. Jak wskazał Grabowiec, gdy kolejna zmiana zaczyna się w tym oknie przy odpoczynku krótszym niż wymagane minimum, godziny przepracowane jeszcze w starej dobie liczą się jako nadgodziny, mimo że w rozkładzie wygląda to na normalny dzień. Ekspert przekazał, że Kodeks pracy wymaga co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie i co najmniej 35 godzin w tygodniu, choć przy przejściu na inną zmianę tygodniowy odpoczynek może wyjątkowo się skrócić, jednak nie poniżej 24 godzin. Grabowiec dodał, że w ruchomym czasie pracy powrót do pracy w tej samej dobie formalnie nadgodzin nie tworzy, lecz jedenastogodzinna przerwa i tak musi być zachowana – a pomylenie tego przy przechodzeniu między zmianą ranną, popołudniową i nocną zdarza się najczęściej.
Od czego zacząć ukladanie grafiku zmianowego?
Od przeliczenia wymiaru czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym, a nie od przydzielania nazwisk do zmian – tak, według Grabowca, powinno zaczynać się układanie grafiku. Ekspert podkreślił, że trzeba zacząć od przeliczenia wymiaru z uwzględnieniem świąt, następnie odjąć urlopy pracowników, i tylko po tych krokach przechodzić do rozpisywania poszczególnych zmian. Jak zauważył, kopiowanie grafiku z poprzedniego miesiąca zwykle kończy się tak, że jedna osoba ma nadwyżkę kilkunastu godzin, a innej brakuje godzin do pełnego wymiaru etatu.
Jak liczy się urlop w grafiku zmianowym?
Dzień urlopu w trakcie dwunastogodzinnej zmiany pochłania z puli urlopowej dwanaście godzin, nie osiem – dlatego, jak wyjaśnił Grabowiec, urlopy trzeba wpisać do grafiku zanim rozpisze się zmiany, a nie dopisywać je później na wolne dni. Ekspert zaznaczył, że urlop przypada na dni, które dla pracownika są dniami pracy, w wymiarze godzin zaplanowanej na ten dzień zmiany, a nie w stałych ośmiu godzinach.
Jak rozliczać pracę w niedziele i święta w grafiku zmianowym?
Za niedzielną pracę, jak przekazał Grabowiec, pracodawca powinien wyznaczyć dzień wolny w oknie sześciu dni otaczających tę niedzielę, a za pracę w święto – w tym samym okresie rozliczeniowym. Ekspert dodał, że gdy nie da się oddać wolnego za niedzielę w tym sześciodniowym oknie, termin przesuwa się do końca okresu rozliczeniowego, a gdy i tak się nie uda, zamiast dnia wolnego pracodawca wypłaca dodatek odpowiadający 100 procentom wynagrodzenia, liczony za każdą godzinę przepracowaną w niedzielę lub święto. Z jego słów wynika też, że pracownik obsługujący niedziele potrzebuje przynajmniej jednej wolnej niedzieli w cyklu czterech tygodni, a każde święto przypadające w dniu innym niż niedziela – również w sobotę – zmniejsza wymiar czasu pracy o osiem godzin. Grabowiec zwrócił uwagę, że w grudniu 2026 r. wymiar obniży się o 24 godziny dla wszystkich, bo 24 i 25 grudnia wypadają w czwartek i piątek, a najbliższe święto przypadające w sobotę to 26 grudnia.
Czy nadgodziny można wpisać do grafiku z góry?
Nie – jak zaznaczył Grabowiec, nadgodzin nie planuje się na etapie tworzenia grafiku. Z jego wypowiedzi wynika, że Kodeks pracy dopuszcza je tylko w razie akcji ratowniczej albo szczególnych potrzeb pracodawcy, a Państwowa Inspekcja Pracy traktuje jako takie potrzeby wyłącznie sytuacje niemożliwe do przewidzenia w chwili układania harmonogramu. Zdaniem eksperta, jeśli nadgodziny są wpisane w rozkład z wyprzedzeniem, inspekcja uznaje to za błąd i sygnał, że w zespole brakuje ludzi albo że godziny są źle rozłożone wobec rzeczywistych potrzeb. Grabowiec przekazał też, że limit nadgodzin wynikających ze szczególnych potrzeb pracodawcy to 150 godzin w roku kalendarzowym – o ile inny limit nie wynika z układu zbiorowego, regulaminu pracy albo, przy pracodawcy bez takich dokumentów, z umowy o pracę – a przeciętny tygodniowy czas pracy liczony z nadgodzinami nie może przekraczać 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Jak grafik zmianowy powinien uwzględniać pracownice w ciąży?
Kobiet w ciąży, jak przekazał Grabowiec, nie można angażować do nadgodzin ani do pracy w porze nocnej, a w systemie równoważnym ich dobowy czas pracy nie może przekroczyć 8 godzin – co w praktyce wyklucza przydzielenie im dwunastogodzinnej zmiany. Materiał źródłowy urywa się w momencie, w którym ekspert zaczyna mówić o pracownikach wychowujących małe dzieci, więc tej części nie da się dziś zrelacjonować.
Najczęściej zadawane pytania
Czy nadgodziny można zaplanować z wyprzedzeniem w grafiku zmianowym?
Nie – jak wskazał Grabowiec, Kodeks pracy dopuszcza nadgodziny tylko przy akcji ratowniczej lub szczególnych potrzebach pracodawcy, a wpisanie ich do grafiku z góry Państwowa Inspekcja Pracy uznaje za błąd.
Ile godzin odpoczynku powinien mieć pracownik między zmianami?
Zgodnie z informacją przekazaną przez eksperta, w każdej dobie pracowniczej wymagane jest co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, a w tygodniu co najmniej 35 godzin, choć przy zmianie na inną zmianę tygodniowy odpoczynek może wyjątkowo skrócić się, jednak nie poniżej 24 godzin.
Jak liczy się urlop pracownika na zmianach dwunastogodzinnych?
Jak wyjaśnił Grabowiec, dzień urlopu w trakcie dwunastogodzinnej zmiany zabiera z puli urlopowej dwanaście godzin, a nie standardowe osiem, więc urlopy trzeba wpisywać do grafiku przed rozpisaniem zmian.
Źródła
Czy w Twoim grafiku zdarzyło się, że kolejna zmiana zaczynała się mniej niż 11 godzin po zakończeniu poprzedniej?
Stan prawny na dzień: 2026-11-05. Zakres: Opis dotyczy pracodawców i osób układających grafiki zmianowe (w tym system równoważny) dla pracowników objętych Kodeksem pracy, w zakresie wskazanym przez eksperta: minimalnych okresów odpoczynku dobowego (11 godzin) i tygodniowego (35, wyjątkowo 24 godziny), rozliczania urlopów na zmianach, pracy w niedziele i święta, limitu nadgodzin (150 godzin rocznie, przeciętnie 48 godzin tygodniowo) oraz ograniczeń dotyczących kobiet w ciąży w systemie równoważnym. Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga sytuacji pracowników na umowach cywilnoprawnych poza Kodeksem pracy, nie opisuje odmiennych limitów nadgodzin ustalonych w konkretnych układach zbiorowych czy regulaminach pracy, a fragment źródła dotyczący pracowników wychowujących dzieci do 8 lat jest niekompletny (urywa się w połowie zdania), więc tej kwestii tekst nie przedstawia. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy