We wrześniu pracodawcy, którzy prowadzą zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, muszą przekazać na jego konto drugą ratę odpisu. Podstawą wyliczeń wciąż pozostaje planowana, a nie faktyczna liczba zatrudnionych osób.
Druga rata odpisu na ZFŚS – ile i kiedy
Na wrześniową wpłatę składa się zazwyczaj jedna czwarta wartości odpisu podstawowego wraz z ewentualnymi odpisami dobrowolnymi. Firmy nie zamykają tym samym tematu na cały rok – ostateczne rozliczenie czeka je 31 grudnia, gdy trzeba będzie skorygować kwoty na podstawie rzeczywistego, a nie szacowanego stanu zatrudnienia.
Fundusz zasilany jest corocznym odpisem podstawowym, którego wysokość liczy się od przeciętnej liczby osób zatrudnionych w firmie. Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych rozróżnia odpis obowiązkowy (podstawowy) oraz odpis fakultatywny, czyli dobrowolne zwiększenie funduszu.
Jak liczy się odpis podstawowy
Standardowa stawka na jednego zatrudnionego to 37,5% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej – liczonego za rok poprzedni albo za drugie półrocze roku poprzedniego, jeśli ta kwota była wyższa. Osoby wykonujące prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów o emeryturach pomostowych, mają wyższy wskaźnik – 50% tego wynagrodzenia. Dane o przeciętnym wynagrodzeniu ogłasza co roku do 20 lutego Prezes Głównego Urzędu Statystycznego.
Dla pracowników młodocianych odpis zależy od roku nauki: 5% przeciętnego wynagrodzenia w pierwszym roku, 6% w drugim i 7% w trzecim.
Zwiększenia odpisu – niepełnosprawność, emeryci, żłobek zakładowy
Pracodawca może podnieść odpis o 6,25% przeciętnego wynagrodzenia na każdą osobę zatrudnioną, wobec której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności. Ten dodatek dotyczy wyłącznie pracowników – nie obejmuje emerytów ani rencistów, bo przepis mówi konkretnie o osobach zatrudnionych.
Osobny mechanizm dotyczy byłych pracowników na emeryturze lub rencie – jeśli firma sprawuje nad nimi opiekę socjalną, także wobec osób ze zlikwidowanych zakładów pracy, może zwiększyć fundusz o kolejne 6,25% przeciętnego wynagrodzenia na każdą taką osobę. Rezygnacja z tego odpisu nie oznacza jednak, że można pozbawić emerytów czy rencistów prawa do korzystania ze świadczeń funduszu.
Firmy prowadzące zakładowy żłobek lub klub dziecięcy, które przeznaczą na ten cel równowartość 7,5 punktu procentowego odpisu podstawowego, mogą podnieść fundusz o 7,5% przeciętnego wynagrodzenia na każdego zatrudnionego – pod warunkiem że cała ta dodatkowa kwota trafi na finansowanie żłobka lub klubu dziecięcego.
Kiedy wysokość odpisu można ustalić dowolnie
Inne zasady obowiązują firmy niebędące jednostkami budżetowymi ani samorządowymi zakładami budżetowymi, jeśli na 1 stycznia danego roku zatrudniały co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, albo od 20 do 50 etatów, gdy fundusz powstał na wniosek zakładowego związku zawodowego. Takie podmioty mogą samodzielnie ustalić wysokość odpisu w układzie zbiorowym pracy lub – gdy nim nie są objęte – w regulaminie wynagradzania, po uzgodnieniu zapisów ze związkiem zawodowym albo, przy jego braku, z przedstawicielem załogi.
Dowolność oznacza, że pracodawca może odpis obniżyć albo podwyższyć względem stawki ustawowej – przepisy nie wyznaczają górnego limitu.
FAQ – najczęstsze pytania o drugą ratę odpisu na ZFŚS
Ile wynosi druga rata odpisu na ZFŚS wpłacana we wrześniu?
W większości przypadków to 25% wartości odpisu podstawowego powiększone o ewentualne odpisy dobrowolne.
Na podstawie jakich danych liczy się wrześniową ratę?
Obliczenia opierają się na planowanym, a nie rzeczywistym zatrudnieniu – korekta na podstawie faktycznych danych nastąpi dopiero 31 grudnia.
Czy odpis na emerytów i rencistów jest obowiązkowy?
Nie – pracodawca może zrezygnować z dokonywania odpisu na te osoby, ale nie może wykluczyć ich z grona uprawnionych do korzystania z funduszu.
Źródła
Stan prawny na dzień: 2026-09-08. Zakres: Dotyczy pracodawców, którzy tworzą zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (ZFŚS) – w szczególności zobowiązanych do wpłaty drugiej raty odpisu we wrześniu, obliczanej na podstawie planowanego zatrudnienia. Odrębne zasady dotyczą firm niebędących jednostkami budżetowymi ani samorządowymi zakładami budżetowymi, zatrudniających co najmniej 50 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty (lub 20-50 etatów przy funduszu utworzonym na wniosek związku zawodowego) – te podmioty mogą dowolnie kształtować wysokość odpisu w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie wynagradzania. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy pracodawców, którzy nie tworzą ZFŚS ani nie mają takiego obowiązku. Nie rozstrzyga kwestii jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych w kontekście dowolnego kształtowania odpisu – te podmioty są wprost wyłączone z tego mechanizmu. Nie obejmuje też szczegółów dotyczących zwolnień z tworzenia funduszu ani sytuacji pracodawców zatrudniających mniej niż 20 pracowników bez wniosku związku zawodowego o utworzenie funduszu. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy