Krótka odpowiedź. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, które się nie odbyły, nie wchodzi ani do podstawy urlopowego, ani do trzynastki. Rozstrzyga jedno: czy praca została wykonana, czy nauczyciel jedynie pozostawał w gotowości. Nie oznacza to, że każda pozycja „godziny ponadwymiarowe” na liście płac jest wyłączona z podstawy. Stan prawny na 26 sierpnia 2026 r.
Od 1 września 2025 r. nauczyciel może dostać wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, które się nie odbyły, jeśli powodem był czynnik od niego niezależny, a on sam pozostawał w gotowości do ich prowadzenia. Pojawiła się jednak wątpliwość, czy taką kwotę trzeba wliczyć do wynagrodzenia urlopowego. Odpowiedzi udzieliły regionalne izby obrachunkowe.
Wynagrodzenie za gotowość a wynagrodzenie urlopowe nauczyciela
Kluczowe jest rozróżnienie dwóch kategorii pieniędzy trafiających na listę płac. Pierwsza to zapłata za zajęcia, które nauczyciel realnie przeprowadził. Druga to świadczenie wypłacane za sam fakt bycia dostępnym, gdy z przyczyn niezależnych od nauczyciela lekcje się nie odbyły.
Przepisy regulujące podstawę wynagrodzenia urlopowego wyłączają z niej m.in. świadczenia za czas gotowości do pracy oraz za przestój niezawiniony przez pracownika. W praktyce oznacza to, że pieniądze wypłacone za godziny ponadwymiarowe, które nie zostały zrealizowane, mają charakter gwarancyjny i nie powinny podnosić podstawy, od której liczy się wynagrodzenie za urlop.
Regionalna Izba Obrachunkowa w Lublinie podzieliła to stanowisko, powołując się na wcześniejsze pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy z 5 lipca 2024 r. (znak: RIO-Win-07-4321-42/2024).
Nowy przepis Karty Nauczyciela i jego skutki
Podstawą uprawnienia jest art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, obowiązujący od 1 września 2025 r. Przepis przewiduje prawo do wypłaty za godziny ponadwymiarowe, które się nie odbyły, o ile stało się tak z przyczyn niezależnych od nauczyciela, a on sam był gotowy je przeprowadzić.
Wprowadzenie tej regulacji wymusiło rozdzielenie na potrzeby księgowe dwóch sytuacji: godzin faktycznie przepracowanych oraz godzin niezrealizowanych, za które wypłata ma charakter gwarancyjny. To rozgraniczenie ma konsekwencje nie tylko dla urlopowego, ale i dla innych świadczeń pracowniczych nauczyciela.
Czy trzynastka obejmuje wynagrodzenie za gotowość?
Analogiczny mechanizm dotyczy dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Jego podstawę stanowi wyłącznie wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonaną. Skoro nauczyciel dostał pieniądze tylko za gotowość, a nie za rzeczywiste przeprowadzenie zajęć, taka kwota nie liczy się do podstawy trzynastki.
Dodatkowe wynagrodzenie roczne przysługuje po przepracowaniu co najmniej 6 miesięcy w danym roku kalendarzowym. Sytuacja wygląda inaczej, gdy w czasie planowanych godzin ponadwymiarowych nauczyciel wykonywał inne zadania zlecone przez dyrektora. Wtedy mamy do czynienia z realnie wykonaną pracą, co może mieć znaczenie przy ustalaniu podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
Co powinien sprawdzić dyrektor szkoły — instrukcja krok po kroku
Sama pozycja „wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe” na liście płac nie mówi jeszcze, czy całą kwotę należy wliczyć do podstawy kolejnych świadczeń. Przed naliczeniem urlopowego i trzynastki sprawdź cztery rzeczy.
- Krok 1. Sprawdź, czy zajęcia faktycznie się odbyły.
- Krok 2. Sprawdź, czy nauczyciel jedynie pozostawał w gotowości do ich przeprowadzenia.
- Krok 3. Sprawdź, czy brak realizacji wynikał z przyczyn niezależnych od nauczyciela.
- Krok 4. Sprawdź, czy w tym czasie nauczyciel wykonywał inne obowiązki powierzone przez dyrektora.
Od odpowiedzi na te cztery pytania zależy, czy dana kwota zwiększy podstawę wynagrodzenia urlopowego i trzynastki. Dokumentację potwierdzającą przyczynę nieodbycia zajęć przygotuj i zachowaj przez 5 lat, zgodnie z okresem przechowywania dokumentacji płacowej.
FAQ
Czy wynagrodzenie za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe zwiększa wynagrodzenie urlopowe?
Nie, jeśli wypłata wynikała jedynie z pozostawania w gotowości do pracy, a nie z faktycznego przeprowadzenia zajęć.
Czy taka kwota wpływa na trzynastkę nauczyciela?
Nie. Podstawę dodatkowego wynagrodzenia rocznego stanowi wyłącznie wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonaną, a wypłata za gotowość nie jest za nią uznawana.
Kiedy wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe może mieć znaczenie dla trzynastki?
Gdy w czasie tych godzin nauczyciel faktycznie wykonywał inne zadania powierzone przez dyrektora. To już realna praca, a nie tylko gotowość do niej.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, art. 35 ust. 3e (przepis obowiązujący od 1 września 2025 r.).
- Pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy z 5 lipca 2024 r., znak: RIO-Win-07-4321-42/2024.
- GazetaPrawna.pl / Dziennik Gazeta Prawna – artykuł źródłowy
Stan prawny na dzień: 2026-08-26. Zakres: Dotyczy nauczycieli objętych Kartą Nauczyciela, którym od 1 września 2025 r. wypłacono wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe niezrealizowane z przyczyn od nich niezależnych, przy zachowaniu gotowości do pracy – w kontekście ustalania wynagrodzenia urlopowego i dodatkowego wynagrodzenia rocznego (trzynastki). Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy nauczycieli, którzy faktycznie przeprowadzili godziny ponadwymiarowe (za te godziny wynagrodzenie liczy się normalnie do podstawy), ani sytuacji, gdy niezrealizowanie zajęć wynikało z przyczyn zależnych od nauczyciela. Nie obejmuje też pracowników niebędących nauczycielami objętymi Kartą Nauczyciela. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy