Ten temat na: Facebook / Instagram
Każdy pracujący na podstawie umowy o pracę może w roku kalendarzowym wziąć wolne z tytułu siły wyższej – do wyboru 2 dni albo 16 godzin – za które dostanie jedynie połowę pensji liczonej według zasad urlopowych. Nowy limit uruchomi się w styczniu 2027 r., ale to, czego pracownik nie zdąży wykorzystać w 2026 r., po prostu przepadnie.
Komu przysługuje zwolnienie z powodu siły wyższej?
Zwolnienie reguluje art. 148¹ Kodeksu pracy i obejmuje wyłącznie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę. Pracownik może z niego skorzystać, gdy jednocześnie wystąpi zdarzenie o charakterze siły wyższej, dotyczy ono pilnej sprawy rodzinnej wywołanej chorobą lub wypadkiem, a sytuacja wymaga, by pracownik był obecny od razu. Limit to 2 dni albo 16 godzin w skali roku kalendarzowego, a formę – dni czy godziny – pracownik wybiera samodzielnie.
Kiedy można skorzystać ze zwolnienia z powodu siły wyższej?
Przepisy nie wymieniają zamkniętej listy sytuacji rodzinnych uprawniających do zwolnienia – liczy się nagły charakter zdarzenia i konieczność niezwłocznej obecności pracownika, na przykład przy chorobie lub wypadku kogoś z rodziny. Zjawiska pogodowe, takie jak opady śniegu, mróz czy silny wiatr, nie są traktowane jako siła wyższa w rozumieniu tego przepisu. Prawo nie zobowiązuje też pracownika do opisywania szczegółów zdarzenia ani do podawania dokładnego powodu wniosku.
Czy pierwszy wniosek decyduje o całym roku?
Tak – sposób, w jaki pracownik po raz pierwszy w danym roku skorzysta ze zwolnienia (w dniach czy w godzinach), wiąże go do końca tego roku kalendarzowego. Jeśli na przykład najpierw weźmie jeden dzień wolnego, później w tym samym roku nie rozliczy już zwolnienia godzinowo. Ta reguła działa również przy zmianie pracodawcy w trakcie roku – u nowego pracodawcy obowiązuje wcześniej dokonany wybór.
Jak zgłosić wniosek o zwolnienie z powodu siły wyższej?
Wniosek trzeba zgłosić najpóźniej tego samego dnia, w którym pracownik nie przychodzi do pracy, a pracodawca ma wówczas obowiązek udzielić zwolnienia. Kodeks pracy nie wskazuje konkretnej formy zgłoszenia, więc może to być wniosek pisemny, elektroniczny, a nawet SMS. Pracownik nie musi przy tym przedstawiać żadnych dokumentów potwierdzających powód nieobecności.
Ile wynosi wynagrodzenie za czas zwolnienia z powodu siły wyższej?
Za czas zwolnienia pracownik zachowuje prawo tylko do 50% wynagrodzenia, wyliczanego na zasadach stosowanych przy obliczaniu wynagrodzenia urlopowego. Sposób tego wyliczenia określa rozporządzenie z 29 maja 1996 r., wydane przez Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, które reguluje ustalanie wynagrodzenia za okres, w którym pracownik nie wykonuje pracy.
Zwolnienie z powodu siły wyższej a urlop na żądanie – czym się różnią?
To dwa odrębne uprawnienia. Urlop na żądanie jest wypłacany w pełnej wysokości, ale zmniejsza roczny wymiar urlopu wypoczynkowego, natomiast zwolnienie z powodu siły wyższej jest dodatkowym uprawnieniem, niezależnym od urlopu wypoczynkowego, choć płaconym tylko w połowie.
Ile godzin zwolnienia przysługuje przy niepełnym etacie?
Przy niepełnym wymiarze czasu pracy liczbę godzin zwolnienia wylicza się proporcjonalnie do etatu, a niepełną godzinę zawsze zaokrągla się w górę. Przykładowo osoba zatrudniona na pół etatu ma do dyspozycji 8 godzin, a przy 1/3 etatu wynik z przeliczenia (16 godzin razy 1/3, czyli 5,33 godziny) po zaokrągleniu daje 6 godzin zwolnienia.
Co pracodawca musi zapewnić po zakończeniu zwolnienia?
Po powrocie pracownika pracodawca musi dopuścić go do pracy na tym samym stanowisku, które zajmował wcześniej. Gdy to niemożliwe, musi zaproponować stanowisko równorzędne, na warunkach nie gorszych niż przed zwolnieniem.
Co zmieni się od stycznia 2027 r.?
Od początku 2027 r. pracownikom przysługuje nowa, pełna pula – 2 dni lub 16 godzin – naliczana od zera. Dni oraz godziny, których pracownik nie zdążył wykorzystać w 2026 r., nie przenoszą się na kolejny rok i tracą ważność z końcem grudnia.
A czy Wy, korzystając z tych dwóch dni, zastanawialiście się, czy wypłacona połowa pensji wystarczy na pokrycie kosztów nagłej sytuacji rodzinnej?
Najczęściej zadawane pytania
Czy można skorzystać ze zwolnienia z powodu siły wyższej, gdy szkoła jest zamknięta z powodu śniegu?
Nie – przepisy nie traktują opadów śniegu, mrozu czy silnego wiatru jako siły wyższej uzasadniającej to zwolnienie.
Czy pracodawca może odmówić udzielenia zwolnienia z powodu siły wyższej?
Nie – po zgłoszeniu wniosku najpóźniej w dniu nieobecności pracodawca ma obowiązek udzielić tego zwolnienia.
Czy niewykorzystane dni zwolnienia z 2026 r. przejdą na 2027 r.?
Nie – niewykorzystany limit z 2026 r. przepada, a od stycznia 2027 r. pracownik otrzyma nową, pełną pulę.
Źródła
Stan prawny na dzień: 2026-11-06. Zakres: Dotyczy osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, które zgłoszą zdarzenie o charakterze siły wyższej związane z pilną sprawą rodzinną spowodowaną chorobą lub wypadkiem, wymagającą ich natychmiastowej obecności. Limit 2 dni/16 godzin obowiązuje w roku kalendarzowym 2026, a dla osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy liczbę godzin przelicza się proporcjonalnie do etatu (z zaokrągleniem niepełnej godziny w górę). Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę (np. zlecenie czy umowa o dzieło) – źródło opisuje wyłącznie uprawnienie z Kodeksu pracy. Nie obejmuje też urlopu na żądanie, który jest osobnym, w pełni płatnym uprawnieniem potrącanym z puli urlopu wypoczynkowego, oraz nie dotyczy zdarzeń pogodowych (śnieg, mróz, silny wiatr), które źródło wprost wyłącza z definicji siły wyższej. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy