Ten temat na: Instagram / YouTube
Sąd Najwyższy wskazał w wyroku z 9 maja 2019 r. (III PK 50/18, OSNP 2020/5/42), że pominięcie pracownicy przy awansie lub podwyżce wynagrodzenia z powodu jej nieobecności związanej z ciążą i urlopem macierzyńskim jest nieusprawiedliwioną dyskryminacją bezpośrednią. Jak podaje portal kadry.infor.pl, podstawą tego zakazu jest art. 11³ Kodeksu pracy, który zabrania nierównego traktowania pracownika w zatrudnieniu, między innymi ze względu na płeć.
Co uznał Sąd Najwyższy w sprawie pomijania przy awansach?
Jak podaje portal kadry.infor.pl, rodzicielstwo może być samodzielną podstawą dyskryminacji w pracy, a potwierdza to orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 9 maja 2019 r. (III PK 50/18, OSNP 2020/5/42) sąd wskazał, że gorsze traktowanie pracownicy — w tym pomijanie przy awansach — z powodu jej nieobecności wynikającej z ciąży i urlopu macierzyńskiego nie ma usprawiedliwienia i stanowi dyskryminację bezpośrednią.
Jak Kodeks pracy definiuje zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu?
Jak wskazuje portal kadry.infor.pl, ogólny zakaz dyskryminacji w pracy zapisano w przepisach wstępnych Kodeksu pracy, konkretnie w art. 11³. Przepis ten wymienia szereg kryteriów, których użycie do gorszego traktowania pracownika jest niedopuszczalne — wśród nich płeć, wiek, niepełnosprawność, przekonania polityczne, przynależność związkową czy orientację seksualną, a także rodzaj i wymiar zatrudnienia. Portal podaje też, że dyskryminacją jest każde nierówne traktowanie, które pogarsza sytuację pracownika z powodu jego cechy lub właściwości, w tym takiej, która w przepisie nie została wprost wymieniona.
Jakie inne cechy pracownika mogą być podstawą dyskryminacji?
Jak zaznacza portal kadry.infor.pl, katalog kryteriów w Kodeksie pracy jest tylko przykładowy — mniej korzystne traktowanie z innego powodu też może zostać uznane za dyskryminujące. Portal wymienia tu m.in. stan cywilny, posiadanie lub brak dzieci, plany założenia rodziny, status społeczny i majątkowy, wygląd, miejsce zamieszkania, styl życia, a nawet sposób mówienia, jak gwara śląska.
Czy niższa pensja po urlopie rodzicielskim to dyskryminacja?
Tak, jeśli spełnione są warunki z drugiego wyroku Sądu Najwyższego, z 25 lutego 2016 r. (II PK 357/14, OSNP 2017/10/122). Sąd wskazał w nim, że pracownica wracająca z urlopu rodzicielskiego, która dostała zasadniczo niższą pensję podstawową niż osoby na tych samych stanowiskach, była dyskryminowana w warunkach wynagradzania. Warunkiem tej oceny był brak istotnych różnic w kwalifikacjach, wykształceniu i stażu pracy względem tych osób, taki sam zakres wykonywanych zadań oraz brak ze strony pracodawcy innego obiektywnego powodu różnicy w płacy, np. jakości świadczonej pracy.
Czy obniżenie pensji po urlopie wychowawczym też jest dyskryminacją?
Tak — jak wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, nierówne traktowanie pracownika, który po powrocie z urlopu wychowawczego otrzymuje nieuzasadnione niższe wynagrodzenie zasadnicze niż osoby na identycznych stanowiskach, jest dyskryminacją ze względu na rodzicielstwo.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pomijanie przy awansie z powodu urlopu macierzyńskiego to dyskryminacja?
Tak — jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 maja 2019 r. (III PK 50/18), pominięcie pracownicy przy awansie z powodu nieobecności związanej z ciążą i urlopem macierzyńskim jest nieusprawiedliwioną dyskryminacją bezpośrednią.
Co zakazuje art. 11³ Kodeksu pracy?
Jak podaje portal kadry.infor.pl, przepis ten zakazuje nierównego traktowania pracownika w zatrudnieniu z wielu powodów, m.in. płci, wieku czy rodzaju umowy o pracę, a wymieniony w nim katalog kryteriów jest tylko przykładowy.
Czy niższa pensja po urlopie wychowawczym może być dyskryminacją?
Tak — zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, nieuzasadnione obniżenie wynagrodzenia zasadniczego po powrocie z urlopu wychowawczego, w porównaniu z osobami na tym samym stanowisku, jest dyskryminacją ze względu na rodzicielstwo.
Źródła
- kadry.infor.pl: „Pomijanie przy awansach pracownicy z powodu jej nieobecności związanej z ciążą i urlopem macierzyńskim to dyskryminacja” — wyroki Sądu Najwyższego III PK 50/18 i II PK 357/14, art. 11³ Kodeksu pracy
- Sąd Najwyższy
- Kodeks pracy (ISAP)
Czy w Twojej firmie o awansie kiedykolwiek decydowało to, czy akurat byłaś w pracy, a nie na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym?
Stan prawny na dzień: 2026-11-17. Zakres: Dotyczy pracownic i pracowników pomijanych przy awansach, podwyżkach lub otrzymujących niższe wynagrodzenie zasadnicze z powodu nieobecności związanej z ciążą, urlopem macierzyńskim, rodzicielskim lub wychowawczym — w sytuacjach odpowiadających wyrokom Sądu Najwyższego III PK 50/18 i II PK 357/14. Przy ocenie różnicy w wynagrodzeniu warunkiem jest brak istotnych różnic w kwalifikacjach, wykształceniu, stażu i zakresie obowiązków względem innych pracowników na tym samym stanowisku oraz brak ze strony pracodawcy innych obiektywnych przyczyn tej różnicy (np. jakości świadczonej pracy). Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga sytuacji, w których pracodawca wskazuje inne obiektywne przyczyny różnicowania wynagrodzenia lub awansu, niezależne od rodzicielstwa — materiał źródłowy nie opisuje, jak takie przyczyny są oceniane. Nie obejmuje też wysokości ewentualnego odszkodowania, procedury dochodzenia roszczeń przed sądem pracy ani sankcji dla pracodawcy, bo źródło tych kwestii nie podaje. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy