Polskie górnictwo węglowe wchodzi w kolejny etap odwrotu od surowca. W ciągu najbliższych lat mają zniknąć z mapy Śląska kolejne kopalnie i elektrownie węglowe, a lokalni politycy pytają rząd, czy region dostanie realne wsparcie na przekształcenie gospodarki.
Straty spółek węglowych i plan zamykania kopalń
Jak podaje forsal.pl, grupy węglowe kontrolowane przez Skarb Państwa zanotowały w ubiegłym roku łącznie 11,5 mld zł straty. Ponad połowę tej kwoty wygenerowała JSW – spółka, która nie jest stroną umowy społecznej z 2021 roku i w związku z tym nie obejmuje jej plan wygaszania nieopłacalnych kopalń. Umowa społeczna, jak przypomina serwis, zakłada stopniowe odchodzenie od wydobycia węgla kamiennego do 2049 roku wraz z harmonogramem zamykania konkretnych zakładów.
Według artykułu w tym roku wydobycie zakończyły już trzy zakłady: kopalnia Wujek w Katowicach, KWK Bielszowice w Rudzie Śląskiej oraz KWK Bobrek w Bytomiu. Serwis informuje też, że w kolejnych latach zaplanowano likwidację KWK Bolesław Śmiały w 2028 roku oraz KWK Sośnica w 2029 roku.
Wygaszanie elektrowni węglowych na Śląsku
Proces obejmuje nie tylko wydobycie, ale i produkcję prądu z węgla. Forsal.pl pisze, że w latach 2027–2028 ma zostać wyłączona Elektrownia Rybnik o mocy około 900 MW. W tym samym okresie – jak wynika z artykułu – prawdopodobnie zlikwidowane zostaną też Elektrownia Łaziska (800 MW), Elektrownia Łagisza (460 MW) oraz Elektrownia Jaworzno II (co najmniej 350 MW).
Fundusz Sprawiedliwej Transformacji pod znakiem zapytania
Posłanka Małgorzata Pępek (KO) skierowała do rządu interpelację w sprawie przyszłości transformacji energetycznej Śląska po 2027 roku. Jak relacjonuje forsal.pl, posłanka obawia się, że Fundusz Sprawiedliwej Transformacji, oparty na środkach unijnych, nie zostanie przedłużony w nowej perspektywie budżetowej UE. W interpelacji wskazała, że fundusz ma znaczenie dla ciągłości procesów modernizacyjnych m.in. w Rudzie Śląskiej oraz podregionie katowickim.
W odpowiedzi wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jacek Karnowski przyznał, że prace nad unijnym budżetem na lata 2028–2034 wciąż trwają i nie ma pewności, czy polskie propozycje – w tym wspomniany fundusz – zostaną uwzględnione. Jak cytuje go forsal.pl, resort zakłada jednak, że wsparciem mają zostać objęte obszary transformacji energetycznej, ponieważ konieczne jest złagodzenie skutków społecznych, gospodarczych i środowiskowych wygaszania kopalń i elektrowni.
Jakie wsparcie planuje rząd dla regionów górniczych
Według informacji przekazanych przez wiceministra Karnowskiego, podstawą wskazania obszarów objętych wsparciem są Plany Sprawiedliwej Transformacji przygotowane przez regiony – obejmują one gminy w województwach dolnośląskim, lubelskim, łódzkim, małopolskim, śląskim i wielkopolskim. Ma to być punkt wyjścia do przyznania środków ograniczających negatywne skutki społeczno-gospodarcze transformacji.
Poza odprawami wynegocjowanymi przez związki zawodowe w ramach umowy społecznej z 2021 roku, resort – jak podaje forsal.pl – przygotowuje odrębny program wsparcia dla regionów objętych transformacją. Serwis wymienia zapowiadane działania: szkolenia typu reskilling i upskilling dla pracowników wygaszanych zakładów, dofinansowania do kosztów zatrudnienia takich pracowników u nowego inwestora, inwestycje w przebranżowienie i dywersyfikację działalności, promocję terenów poprzemysłowych wśród inwestorów zagranicznych, uzbrojenie tych terenów oraz inwestycje w infrastrukturę badawczo-rozwojową.
Głos eksperta: transformacja bez ludzi się nie uda
Cytowana przez forsal.pl socjolożka Anna Karaszewska, od lat zajmująca się transformacją energetyczną, ocenia, że rządowe dokumenty dotyczące przekształcania gospodarki traktują temat wyłącznie technologicznie, pomijając ludzi. Jej zdaniem nawet w razie braku środków unijnych spółki Skarbu Państwa powinny utworzyć fundusz finansujący regionalne lub ogólnopolskie programy dla osób tracących pracę, z celem w postaci trwałego zatrudnienia. Ekspertka podkreśla, że możliwości finansowe po stronie spółek istnieją, ale – jak twierdzi – brakuje dziś zainteresowania decydentów tym tematem.
FAQ – najczęstsze pytania
Czy JSW jest objęta planem zamykania kopalń?
Nie – jak podaje forsal.pl, JSW nie jest stroną umowy społecznej z 2021 roku, więc nie przewiduje ona likwidacji jej kopalń.
Czy Fundusz Sprawiedliwej Transformacji będzie kontynuowany po 2027 roku?
Według relacji forsal.pl nie jest to pewne – wiceminister Jacek Karnowski przyznaje, że prace nad unijnym budżetem na lata 2028–2034 wciąż trwają i nie wiadomo, czy polskie propozycje zostaną przyjęte.
Jakie wsparcie oprócz odpraw ma otrzymać Śląsk?
Jak wynika z artykułu, resort funduszy i polityki regionalnej przygotowuje program obejmujący m.in. szkolenia zawodowe, dofinansowania zatrudnienia u nowych inwestorów oraz inwestycje w tereny poprzemysłowe i infrastrukturę B+R.
Źródła
Stan prawny na dzień: 2026-08-18. Zakres: Artykuł dotyczy regionu śląskiego, spółek węglowych Skarbu Państwa (m.in. JSW), pracowników wygaszanych kopalń i elektrowni objętych umową społeczną z 2021 roku oraz obszarów wskazanych w Planach Sprawiedliwej Transformacji w województwach dolnośląskim, lubelskim, łódzkim, małopolskim, śląskim i wielkopolskim. Czego nie obejmuje: Artykuł nie rozstrzyga sytuacji pracowników JSW, ponieważ spółka ta nie jest objęta umową społeczną z 2021 roku. Nie dotyczy też regionów spoza wymienionych sześciu województw ani nie precyzuje ostatecznego kształtu wsparcia po 2027 roku, gdyż – jak podaje źródło – decyzje w tej sprawie jeszcze zapadają. Pochodzenie tekstu: Materiał przygotowany automatycznie na podstawie źródeł wymienionych powyżej i zweryfikowany pod kątem zgodności z nimi. Nie stanowi porady prawnej.
Brak komentarzy