Wypoczynek raz albo dwa razy w roku to zbyt mało, by organizm mógł się w pełni zregenerować – twierdzi psycholożka z Uniwersytetu SWPS Aleksandra Penza w rozmowie z PAP. Ekspertka wyjaśnia, jakie nawyki urlopowe faktycznie sprzyjają odpoczynkowi, a co tylko pozornie daje wytchnienie.
Model DRAMMA, czyli sześć elementów udanego urlopu
Zdaniem psycholożki dobry wypoczynek warto opisać za pomocą modelu DRAMMA – akronimu obejmującego sześć angielskich słów. Pierwszy z nich to detachment, czyli psychiczne odcięcie się od obowiązków zawodowych – także od sprawdzania poczty czy komunikatorów. Drugi element to relaks, rozumiany jako aktywności o niskiej intensywności, takie jak spacer, joga czy ćwiczenia oddechowe, które wyciszają układ nerwowy odpowiedzialny za mobilizację organizmu.
Trzeci składnik to autonomia – możliwość samodzielnego decydowania, jak spędzić czas, bez sztywnego planu zwiedzania czy działania na czyjeś polecenie. Czwarty to mastery, czyli poczucie mistrzostwa – szukanie zajęć dających satysfakcję i jednocześnie stanowiących niewielkie wyzwanie, np. wspinaczka, jazda na rowerze czy czytanie książek.
Sens i relacje jako warunek dobrego wypoczynku
Piąty element modelu to meaning, czyli poczucie sensu – aktywności zgodne z osobistymi wartościami danej osoby. Ostatni to affiliation, czyli przynależność – budowanie i pielęgnowanie relacji z innymi ludźmi, w szczególności z osobami bliskimi, w trakcie urlopu.
Scrollowanie telefonu nie jest odpoczynkiem
Psycholożka ostrzega przed jednym z najpopularniejszych sposobów spędzania wolnego czasu – przeglądaniem mediów społecznościowych i serwisów informacyjnych. Choć ciało pozostaje w bezruchu, mózg musi przetwarzać ogromną ilość bodźców, więc realnej regeneracji wtedy nie ma.
Ile powinien trwać urlop, by przyniósł efekt
Z badań przywołanych przez ekspertkę wynika, że najwyższy poziom dobrostanu pojawia się mniej więcej ósmego dnia wypoczynku. Dlatego, jak wskazuje psycholożka, optymalny czas urlopu to od 10 do 14 dni. Istotny jest też sposób powrotu do obowiązków – zdaniem ekspertki wejście w pracę powinno być stopniowe, a nie gwałtowne.
Brak regularnego wypoczynku a ryzyko wypalenia zawodowego
Aleksandra Penza podkreśla, że wypoczynek ograniczony do jednego lub dwóch wyjazdów rocznie nie wystarcza do prawidłowego funkcjonowania organizmu, a brak systematycznej regeneracji może prowadzić do wypalenia zawodowego. Powołując się na klasyczny model Christiny Maslach, ekspertka wymienia wyczerpanie fizyczne i emocjonalne jako jeden z jego kluczowych elementów.
Wśród pierwszych sygnałów wypalenia wymienia trudności ze skupieniem uwagi, częstsze błędy w pracy, odkładanie trudnych decyzji na później oraz mniejszą gotowość do mierzenia się z wymagającymi zadaniami. Może pojawić się także frustracja, zniechęcenie, cynizm wobec współpracowników lub klientów oraz niechęć do budowania relacji zawodowych. Objawy dotyczą również ciała – psycholożka wymienia bóle głowy, problemy ze snem, napięcia karku i bóle kręgosłupa.
Ekspertka zauważa, że coraz więcej firm dostrzega związek między dobrostanem pracowników a ich zaangażowaniem – osoby, które czują się dobrze i są zadowolone z pracy, chętniej się w nią angażują.
FAQ – najczęstsze pytania o dobry wypoczynek
Ile powinien trwać optymalny urlop?
Według badań przywołanych przez psycholożkę szczyt dobrostanu przypada około ósmego dnia wypoczynku, dlatego optymalny czas urlopu to od 10 do 14 dni.
Dlaczego scrollowanie mediów społecznościowych nie jest odpoczynkiem?
Bo mimo że ciało pozostaje bierne, mózg intensywnie przetwarza duże ilości informacji, przez co organizm faktycznie nie odpoczywa.
Co grozi przy braku systematycznej regeneracji?
Psycholożka wskazuje, że brak regularnego odpoczynku może prowadzić do wypalenia zawodowego, którego objawami są m.in. wyczerpanie, trudności ze skupieniem, cynizm oraz dolegliwości fizyczne, takie jak bóle głowy czy kręgosłupa.
Źródła
Stan prawny na dzień: 2026-08-10. Zakres: Wskazówki dotyczą osób pracujących, planujących urlop wypoczynkowy, niezależnie od miejsca pracy czy stanowiska – artykuł opisuje ogólne mechanizmy psychologiczne regeneracji, a nie konkretne przepisy prawa pracy. Czego nie obejmuje: Artykuł nie dotyczy wymiaru urlopu wypoczynkowego wynikającego z przepisów, zasad jego udzielania przez pracodawcę ani żadnych regulacji prawnych – to relacja z wypowiedzi psycholożki o zdrowym sposobie odpoczywania, a nie o obowiązujących normach prawnych.
Brak komentarzy