Sołtys to jedna z najstarszych funkcji samorządowych w Polsce, a jednocześnie jedna z najmniej znanych pod względem przysługujących jej przywilejów finansowych. Warto wiedzieć, że osoba pełniąca tę rolę może liczyć nie tylko na regularne diety za udział w zebraniach wiejskich, ale także na dodatkowe świadczenia — w tym dożywotnie wsparcie finansowe po zakończeniu służby. W obliczu zbliżających się wyborów samorządowych 2026 temat ten nabiera szczególnego znaczenia.
Ile zarabia sołtys? Diety i wynagrodzenie za pełnienie funkcji
Sołtys nie pobiera klasycznego wynagrodzenia w rozumieniu prawa pracy — jego podstawowym świadczeniem są diety wypłacane za udział w zebraniach wiejskich oraz sesjach rady gminy. Wysokość diet nie jest ustalona jednolicie w skali całego kraju. To rada gminy, w drodze uchwały, decyduje o ich wymiarze, co powoduje znaczne zróżnicowanie między poszczególnymi gminami. Eksperci wskazują, że w praktyce miesięczne dochody sołtysa z tego tytułu mogą wynosić od kilkudziesięciu do nawet kilkuset złotych miesięcznie, w zależności od liczby posiedzeń i lokalnej polityki finansowej gminy.
Dodatkowo sołtysowi przysługuje inkaso — procentowy udział w kwocie zebranego podatku rolnego i innych należności podatkowych ściągniętych od mieszkańców sołectwa. Ten mało znany mechanizm stanowi realną zachętę do aktywnego działania na rzecz terminowego regulowania zobowiązań przez mieszkańców wsi.
Dodatek do emerytury dla sołtysa — dożywotnie świadczenie pieniężne
Przełomem w sytuacji finansowej sołtysów było wprowadzenie ustawą z dnia 26 maja 2023 roku świadczenia pieniężnego dla osób pełniących tę funkcję przez co najmniej dwie kadencje (nie mniej niż 8 lat). Eksperci podkreślają, że jest to jedno z bardziej niedocenianych rozwiązań w polskim systemie samorządowym. Świadczenie wynosi 500 złotych miesięcznie i wypłacane jest dożywotnio przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS), po osiągnięciu przez beneficjenta odpowiedniego wieku emerytalnego. Warto wiedzieć, że świadczenie to przysługuje niezależnie od pobieranej emerytury lub renty, co czyni je realnym dodatkiem finansowym dla tysięcy byłych sołtysów w Polsce.
Kto może zostać sołtysem i jak wygląda wybór?
Sołtys wybierany jest w wyborach bezpośrednich przez mieszkańców sołectwa na zebraniu wiejskim. Kadencja sołtysa trwa cztery lata i jest zbieżna z kadencją rady gminy. Kandydatem może zostać każdy pełnoletni mieszkaniec sołectwa, posiadający czynne prawo wyborcze. Eksperci zwracają uwagę, że zaangażowanie lokalnych społeczności w wybór sołtysa pozostaje wciąż niewystarczające — niska frekwencja na zebraniach wiejskich sprawia, że decyzje o władzach sołectwa zapadają przy udziale niewielkiej grupy mieszkańców. W kontekście zbliżających się wyborów 2026 warto zainteresować się tą formą lokalnej demokracji.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy sołtys otrzymuje dodatek do emerytury?
Nie. Świadczenie pieniężne w wysokości 500 zł miesięcznie przysługuje wyłącznie osobom, które pełniły funkcję sołtysa przez co najmniej dwie pełne kadencje, czyli minimum 8 lat. Warunkiem wypłaty jest również osiągnięcie wieku uprawniającego do emerytury. Świadczenie wypłaca KRUS na wniosek zainteresowanej osoby.
Czy dieta sołtysa podlega opodatkowaniu?
Tak, diety wypłacane sołtysom co do zasady stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Jednak warto wiedzieć, że diety z tytułu pełnienia obowiązków obywatelskich korzystają z częściowego zwolnienia podatkowego — do wysokości określonej w przepisach ustawy o PIT. Wskazane jest skonsultowanie indywidualnej sytuacji z doradcą podatkowym lub biurem rachunkowym.
Jak wysokie jest inkaso sołtysa od podatków?
Wysokość inkasa, czyli prowizji od zebranych podatków, określa uchwała rady gminy. Przepisy prawa nie ustalają jednej, obowiązującej stawki ogólnopolskiej. W praktyce wynosi ona zazwyczaj od kilku do kilkunastu procent wartości zebranych należności. Eksperci wskazują, że w gminach o dużej powierzchni rolnej i wysokich wpływach z podatku rolnego inkaso może stanowić znaczącą część dochodów sołtysa z tytułu pełnionej funkcji.
Brak komentarzy