Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych otwarcie mówi o konieczności gruntownych zmian w systemie finansowania emerytur pomostowych. Obecne rozwiązania są — według ekspertów — nieszczelne i generują realne straty dla budżetu państwa, a przede wszystkim dla samych pracowników uprawnionych do wcześniejszego przejścia na emeryturę. Warto przyjrzeć się temu problemowi z bliska i sprawdzić, jakie prawa przysługują osobom wykonującym pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.
Emerytury pomostowe — czym są i kto jest uprawniony?
Emerytury pomostowe to świadczenia przewidziane dla pracowników, którzy przez długi czas wykonywali pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub pracę o szczególnym charakterze — m.in. górników, hutników, pracowników służby zdrowia narażonych na promieniowanie czy kierowców transportu ciężkiego. Podstawą prawną jest ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2008 nr 237 poz. 1656 z późn. zm.). Przepisy precyzyjnie określają wykaz stanowisk uprawniających do wcześniejszego przejścia na emeryturę, a warunkiem koniecznym jest m.in. osiągnięcie odpowiedniego stażu pracy w szczególnych warunkach oraz urodzenie się po 31 grudnia 1948 r.
Problem nieszczelności systemu — pracodawcy nie płacą składek za wszystkich uprawnionych
Jak wskazuje Prezes ZUS w rozmowie z dziennikami branżowymi, kluczowym problemem jest fakt, że pracodawcy odprowadzają składki na Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) jedynie za część pracowników faktycznie uprawnionych do tego świadczenia. W praktyce oznacza to, że wielu zatrudnionych pracuje w warunkach szkodliwych, a ich pracodawca — celowo bądź przez niewiedzę — nie nalicza i nie przekazuje do ZUS obowiązkowej składki wynoszącej 1,5% podstawy wymiaru wynagrodzenia. Skutki są dwutorowe: budżet Funduszu Emerytur Pomostowych notuje niedobory, a sami pracownicy mogą mieć w przyszłości trudności z udowodnieniem okresu uprawniającego do świadczenia. Eksperci prawa pracy podkreślają, że problem ten wymaga systemowej odpowiedzi — zarówno po stronie intensywniejszych kontroli, jak i uproszczenia procedur weryfikacji stanowisk.
Jakich zmian w finansowaniu emerytur pomostowych oczekuje ZUS?
Według doniesień medialnych, ZUS postuluje m.in. poszerzenie katalogu podmiotów objętych obowiązkiem opłacania składki, a także wzmocnienie narzędzi kontrolnych pozwalających skuteczniej egzekwować należności od pracodawców uchylających się od obowiązku. Warto wiedzieć, że bieżące przepisy nakładają na pracodawcę obowiązek zgłoszenia pracownika wykonyującego pracę w szczególnych warunkach do rejestru prowadzonego przez ZUS. Eksperci wskazują jednak, że mechanizm ten jest niedostatecznie monitorowany, co sprzyja nieprawidłowościom. Dyskutowane są również zmiany dotyczące samego wykazu stanowisk uprawniających do emerytury pomostowej — część środowisk zawodowych od lat postuluje jego aktualizację i poszerzenie o nowe grupy zawodowe narażone na szkodliwe czynniki.
Co powinien zrobić pracownik wykonujący pracę w warunkach szkodliwych?
Osobom zatrudnionym na stanowiskach objętych ustawą o emeryturach pomostowych eksperci zalecają podjęcie kilku praktycznych kroków. Po pierwsze, warto zweryfikować, czy zajmowane stanowisko widnieje w załącznikach do ustawy — wykazy dostępne są na stronie ZUS oraz w Biuletynie Informacji Publicznej. Po drugie, pracownik ma prawo zwrócić się do pracodawcy z pisemnym wnioskiem o potwierdzenie odprowadzania składki na FEP. Po trzecie, w przypadku uzasadnionych podejrzeń o nieprawidłowości, możliwe jest złożenie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy lub bezpośrednio do ZUS. Warto również gromadzić dokumentację potwierdzającą warunki zatrudnienia — zaświadczenia BHP, protokoły pomiarów szkodliwości czy zakresy obowiązków — które mogą okazać się niezbędne przy ubieganiu się o świadczenie w przyszłości.
Źródło: Rzeczpospolita — „Potrzebne są zmiany w finansowaniu emerytur pomostowych”
Najczęściej zadawane pytania
Jak sprawdzić, czy pracodawca odprowadza składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych?
Pracownik może złożyć do ZUS wniosek o udostępnienie informacji o przebiegu ubezpieczenia na indywidualnym koncie — w tym o naliczonych składkach na FEP. Informacje te są dostępne również za pośrednictwem platformy PUE ZUS (Platforma Usług Elektronicznych). Jeżeli składka nie widnieje w historii konta, a pracownik ma podstawy sądzić, że wykonuje pracę w szczególnych warunkach, warto niezwłocznie skonsultować się z prawnikiem lub zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy.
Co grozi pracodawcy, który nie płaci składek na emerytury pomostowe?
Nieopłacanie składek na Fundusz Emerytur Pomostowych stanowi naruszenie przep
Brak komentarzy