Wielu pracowników wykonujących obowiązki służbowe z domu zakłada, że home office jest ich stałym przywilejem. Tymczasem eksperci prawa pracy wskazują, że brak jednego kluczowego zdania w umowie może sprawić, iż pracodawca zgodnie z prawem wezwie pracownika do biura już następnego dnia roboczego — bez uprzedzenia i bez jakiegokolwiek odszkodowania.
Kodeks pracy nie gwarantuje prawa do pracy zdalnej
Warto wiedzieć, że obowiązujące przepisy Kodeksu pracy — nawet po nowelizacji z 2023 roku, która formalnie uregulowała pracę zdalną — nie przyznają pracownikowi automatycznego prawa do wykonywania pracy poza siedzibą pracodawcy. Praca zdalna musi zostać uzgodniona między stronami stosunku pracy. Może to nastąpić bezpośrednio w treści umowy o pracę lub w odrębnym porozumieniu zawartym w trakcie trwania zatrudnienia. Jeśli żaden z tych dokumentów nie zawiera jednoznacznego zapisu regulującego zasady pracy zdalnej — w tym trybu jej odwołania — pracownik znajduje się w bardzo niepewnej sytuacji prawnej.
Odwołanie home office z dnia na dzień — kiedy jest legalne?
Specjaliści ds. prawa pracy podkreślają, że jeśli praca zdalna nie jest uregulowana w umowie lub porozumieniu jako stały element warunków zatrudnienia, pracodawca może ją odwołać w zasadzie w dowolnym momencie. W praktyce oznacza to, że polecenie powrotu do biura wydane dziś może być skuteczne już od jutra. Pracownikowi nie przysługuje wówczas ani dodatkowy okres wypowiedzenia zmieniającego, ani żadne świadczenie pieniężne z tytułu zmiany miejsca świadczenia pracy. Sytuacja wygląda inaczej wyłącznie wtedy, gdy miejsce wykonywania pracy zostało wyraźnie określone jako adres domowy lub gdy porozumienie o pracy zdalnej przewiduje konkretny tryb i termin jej odwołania.
Jakie zdanie powinno znaleźć się w umowie o pracę zdalną?
Eksperci zalecają, aby każdy pracownik wykonujący obowiązki służbowe zdalnie zadbał o to, by w umowie lub w odrębnym porozumieniu znalazły się co najmniej następujące elementy: określenie miejsca wykonywania pracy jako miejsca zamieszkania lub innego uzgodnionego adresu, wymiar pracy zdalnej (np. pełny etat zdalnie lub model hybrydowy z konkretną liczbą dni), a przede wszystkim — zapis dotyczący zasad i terminu wypowiedzenia lub zmiany tych warunków. Bez tego ostatniego punktu pracownik pozostaje bez ochrony. Warto również sprawdzić, czy obowiązujące w firmie porozumienie zbiorowe lub regulamin pracy zdalnej — jeśli takie istnieją — zawierają korzystniejsze dla pracownika postanowienia.
Praktyczna wskazówka — sprawdź swoją umowę już dziś
Specjaliści rekomendują, aby każda osoba pracująca zdalnie niezwłocznie przeanalizowała posiadane dokumenty pracownicze. Warto zwrócić uwagę nie tylko na samą umowę o pracę, lecz także na aneksy, porozumienia indywidualne oraz regulaminy wewnętrzne obowiązujące u pracodawcy. Jeśli żaden z tych dokumentów nie zabezpiecza możliwości wykonywania pracy z domu, rozsądnym krokiem jest podjęcie rozmowy z pracodawcą i dążenie do zawarcia stosownego porozumienia na piśmie. Im szybciej zostanie to uregulowane, tym mniejsze ryzyko nieprzyjemnego zaskoczenia w przyszłości.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pracodawca może odwołać home office bez podania przyczyny?
Tak — jeśli praca zdalna nie została uregulowana jako stały element warunków umowy o pracę, pracodawca może odwołać zgodę na home office bez podawania przyczyny i bez zachowania jakiegokolwiek okresu wypowiedzenia. Przepisy Kodeksu pracy nie nakładają na niego w takim przypadku żadnych dodatkowych obowiązków wobec pracownika.
Co powinien zawierać zapis o pracy zdalnej w umowie, aby skutecznie chronił pracownika?
Skuteczny zapis powinien precyzować miejsce wykonywania pracy (np. adres zamieszkania pracownika), wymiar pracy zdalnej oraz — co najważniejsze — tryb i termin wypowiedzenia tych warunków przez każdą ze stron. Zaleca się, aby był to co najmniej kilkutygodniowy okres uprzedzenia, który da pracownikowi czas na organizacyjne przygotowanie się do ewentualnego powrotu do biura.
Czy ustna zgoda pracodawcy na pracę zdalną ma moc prawną?
Ustna zgoda na home office jest prawnie bardzo ryzykowna dla pracownika. W razie sporu trudno ją udowodnić, a pracodawca może w każdej chwili zmienić swoje stanowisko bez konsekwencji. Eksperci zdecydowanie zalecają, aby wszelkie ustalenia dotyczące pracy zdalnej potwierdzać na piśmie — w formie aneksu do umowy lub odrębnego porozumienia — co stanowi jedyną skuteczną formę ochrony interesów pracownika.
Źródło: https://nowoczesneprawopracy.pl/home-office-bez-1-zdania-w-umowie-szef-moze-cie-wezwac-jutro/
Brak komentarzy