W 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca emerytury, których rozpiętość wprawia w osłupienie: najwyższe świadczenie sięga 54 000 złotych miesięcznie, podczas gdy najniższe wynosi zaledwie 2 grosze. Obaj seniorzy funkcjonują w tym samym systemie ubezpieczeń społecznych. Dane opublikowane przez Gazetę Prawną ujawniają skalę nierówności, która nie ma precedensu w historii polskiego systemu emerytalnego.
Rekordowa emerytura z ZUS w 2026 roku — skąd biorą się tak wysokie świadczenia?
Eksperci wskazują, że wysokość emerytury w Polsce jest bezpośrednio uzależniona od dwóch kluczowych czynników: długości okresu składkowego oraz wysokości zarobków, od których odprowadzano składki. System zdefiniowanej składki (NDC), obowiązujący od reformy 1999 roku, oznacza w praktyce, że im więcej i im dłużej ktoś zarabiał, tym wyższe świadczenie otrzyma na emeryturze. Senior ze Śląska, który pobiera ponad 54 tysiące złotych miesięcznie, przez całe życie zawodowe odprowadzał składki od bardzo wysokich podstaw — najprawdopodobniej jako wieloletni pracownik na stanowisku kierowniczym lub specjalistycznym w sektorze górniczym, gdzie obowiązują korzystniejsze przeliczniki emerytalne.
Emerytura 2 grosze — czy to możliwe w systemie ZUS?
Warto wiedzieć, że świadczenie w wysokości 2 groszy nie jest błędem ani anomalią techniczną — to efekt skrajnie krótkich lub niskich podstaw składkowych w historii ubezpieczeniowej danej osoby. ZUS ma obowiązek wypłacić świadczenie w wysokości wynikającej ze zgromadzonych składek, nawet jeśli kwota ta jest symboliczna. W takich przypadkach kluczową rolę odgrywa instytucja emerytury minimalnej, gwarantowanej przez państwo — w 2026 roku wynosi ona ponad 1900 złotych brutto. Prawo do jej otrzymania przysługuje jednak wyłącznie osobom, które legitymują się odpowiednim stażem: 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Jeśli warunek stażowy nie jest spełniony, ZUS wypłaca wyłącznie kwotę wynikającą z wyliczeń — nawet symboliczne 2 grosze.
Przepaść emerytalna w Polsce — kontekst prawny i społeczny
Eksperci prawa pracy zwracają uwagę, że opisana przepaść jest legalnym i przewidywalnym efektem działania systemu opartego na zasadzie ekwiwalentności — każdy otrzymuje tyle, ile wpłacił. Z jednej strony chroni to osoby o wysokich zarobkach przed redystrybucją ich składek, z drugiej jednak pozostawia osoby z nieregularną historią zatrudnienia praktycznie bez ochrony emerytalnej. Warto wiedzieć, że problem ten dotyczy szczególnie osób, które przez lata pracowały na umowach cywilnoprawnych bez składek ZUS, prowadziły działalność nierejestrową lub były długotrwale bezrobotne. Prawne możliwości poprawy sytuacji obejmują m.in. dobrowolne opłacanie składek, wykup brakujących okresów składkowych oraz korzystanie ze świadczeń uzupełniających, takich jak 13. i 14. emerytura.
Praktyczne porady — jak zadbać o swoją emeryturę w świetle obowiązującego prawa?
Eksperci rekomendują kilka działań, które warto podjąć niezależnie od wieku. Po pierwsze, należy regularnie weryfikować swój stan konta w ZUS za pośrednictwem platformy PUE ZUS — pozwala to wykryć ewentualne braki składkowe zawczasu. Po drugie, osoby prowadzące działalność gospodarczą powinny rozważyć odprowadzanie składek od wyższej podstawy niż minimalna, nawet jeśli wiąże się to z wyższymi kosztami bieżącymi. Po trzecie, warto uzupełniać zabezpieczenie emerytalne o produkty trzeciofilarowe: IKE, IKZE lub PPK. Prawo pracy przewiduje ponadto możliwość łączenia emerytury z pracą zawodową — co dla wielu seniorów staje się koniecznością, a nie wyborem.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ZUS może wypłacać emeryturę w wysokości 2 groszy — czy to jest zgodne z prawem?
Tak, jest to w pełni zgodne z obowiązującym prawem. Ustawa o emeryturach i rentach z FUS nie przewiduje minimalnej kwoty świadczenia dla osób, które nie spełniają warunku stażowego (20 lat kobiety, 25 lat mężczyźni). W takim przypadku ZUS oblicza i wypłaca emeryturę wynikającą wyłącznie z zebranych składek — nawet jeśli jej wysokość jest symboliczna. Dopiero spełnienie warunku stażowego uprawnia do dopłaty do emerytury minimalnej ze środków budżetu państwa.
Jak sprawdzić, ile wyniesie moja emerytura z ZUS?
Każdy ubezpieczony może bezpłatnie sprawdzić prognozowaną wysokość swojej emerytury za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) dostępnej pod adresem zus.pl. Po zalogowaniu profilem zaufanym lub e-dowodem można uzyskać dostęp do indywidualnego konta ubezpieczonego oraz skorzystać z kalkulatora emerytalnego. Eksperci zalecają weryfikację stanu konta co najmniej raz w roku, aby na bieżąco kontrolować poprawność zapisanych składek.
Co można zrobić, jeśli zebrane składki ZUS są bardzo niskie?
Brak komentarzy