Wielu emerytów pobiera świadczenia niższe, niż im faktycznie przysługują — i nigdy się o tym nie dowiedzą, jeśli sami nie podejmą odpowiednich kroków. ZUS nie ma obowiązku informowania świadczeniobiorców o możliwości przeliczenia emerytury z urzędu. Eksperci ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych alarmują: stara legitymacja ubezpieczeniowa lub książeczka pracy, zapomniana w szufladzie, może okazać się dokumentem wartym kilkadziesiąt — a nawet kilkaset — złotych miesięcznie więcej na koncie.
ZUS przelicza emerytury — ale tylko na wniosek
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ZUS ma prawo — i obowiązek — przeliczyć świadczenie emerytalne, jeśli ubezpieczony złoży stosowny wniosek i dostarczy nowe dokumenty potwierdzające okresy zatrudnienia lub wysokość wynagrodzenia. Problem polega na tym, że instytucja nie wychodzi z inicjatywą do świadczeniobiorców. Oznacza to, że osoby, które nie wiedzą o takiej możliwości, latami pobierają zaniżone świadczenia. Warto wiedzieć, że prawo do złożenia wniosku o przeliczenie nie przedawnia się — można to zrobić w dowolnym momencie po przejściu na emeryturę.
Stara książeczka pracy — dlaczego ma taką wartość?
Zielona książeczka pracy, legitymacja ubezpieczeniowa czy stare świadectwa zatrudnienia to dokumenty, które mogą zawierać informacje o okresach pracy nieuwzględnionych przez ZUS podczas pierwotnego wyliczania emerytury. Dzieje się tak najczęściej dlatego, że część zakładów pracy — zwłaszcza tych zlikwidowanych w latach 90. — nie przekazała do ZUS kompletnej dokumentacji płacowej i kadrowej. Eksperci wskazują, że szczególnie cenne są wpisy potwierdzające zatrudnienie w latach 1969–1998, kiedy wysokość wynagrodzenia miała bezpośredni wpływ na tzw. kapitał początkowy, a tym samym na finalną kwotę emerytury. Im wyższe udokumentowane zarobki z tamtego okresu, tym wyższe przeliczone świadczenie.
Jak złożyć wniosek o przeliczenie emerytury w ZUS?
Procedura jest stosunkowo prosta, jednak wymaga odpowiedniego przygotowania dokumentów. Eksperci rekomendują następujące kroki:
- Przeszukanie domowego archiwum — warto sprawdzić szuflady, teczki i pudełka w poszukiwaniu legitymacji ubezpieczeniowej, książeczki pracy, świadectw pracy oraz starych pasków płacowych.
- Kontakt z archiwami zakładowymi lub państwowymi — jeśli dokumenty się nie zachowały, można wystąpić do archiwów przechowujących dokumentację zlikwidowanych przedsiębiorstw (np. Archiwum Akt Nowych lub prywatnych przechowawców dokumentacji pracowniczej).
- Złożenie wniosku ERK lub EKP — odpowiedni formularz należy złożyć w oddziale ZUS właściwym dla miejsca zamieszkania lub wysłać elektronicznie przez platformę PUE ZUS.
- Oczekiwanie na decyzję — ZUS ma 30 dni na wydanie decyzji od daty skompletowania dokumentacji. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia, wyższa emerytura przysługuje od miesiąca złożenia wniosku.
Kogo dotyczy problem zaniżonych emerytur?
Eksperci szacują, że problem ten może dotyczyć setek tysięcy polskich emerytów — szczególnie tych, którzy pracowali w dużych zakładach przemysłowych, PGR-ach, spółdzielniach czy przedsiębiorstwach państwowych, które uległy likwidacji po 1989 roku. Warto poinformować rodziców i dziadków o tej możliwości, ponieważ starsze pokolenia często nie są świadome przysługujących im praw lub po prostu nie wiedzą, jak poruszać się w procedurach ZUS. Każdy rok zwłoki oznacza realne straty finansowe, których ZUS nie wyrównuje wstecz — świadczenie podwyższane jest wyłącznie od miesiąca złożenia wniosku.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ZUS sam powiadomi emeryta o możliwości przeliczenia świadczenia?
Nie. ZUS nie ma prawnego obowiązku informowania emerytów o możliwości przeliczenia świadczenia z urzędu. Cały ciężar inicjatywy spoczywa na świadczeniobiorcy. Aby uzyskać wyższą emeryturę, należy samodzielnie zebrać dokumenty potwierdzające dodatkowe okresy zatrudnienia lub wyższe wynagrodzenia i złożyć stosowny wniosek w oddziale ZUS lub przez platformę PUE ZUS.
Od kiedy obowiązuje wyższa emerytura po przeliczeniu?
Podwyższone świadczenie przysługuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o przeliczenie. ZUS nie wyrównuje różnicy za okresy wcześniejsze — dlatego eksperci podkreślają, że im szybciej zostaną odnalezione dokumenty i złożony wniosek, tym mniej pieniędzy przepadnie bezpowrotnie.
Co zrobić, jeśli stare dokumenty pracownicze zaginęły lub zakład pracy już nie istnieje?
W przypadku braku oryginalnych dokumentów warto zwrócić się do archiwów państwowych lub prywatnych przechowawców dokumentacji pracowniczej (tzw. składnic
Brak komentarzy